Kimya; maddenin nelerden yapıldığını, hangi özellikleri taşıdığını ve bir maddeden başka bir maddeye nasıl dönüştüğünü inceler. Taneciklerden karışımlara kadar maddenin dilini deneyerek öğren.
Kimya; maddenin yapısını, özelliklerini, maddelerin birbirine dönüşümünü ve bu dönüşümler sırasında açığa çıkan ya da harcanan enerjiyi inceleyen bir doğa bilimidir. Kimyacılar maddeyi üç ayrı düzeyde düşünür:
Çevremizde gördüğümüz, dokunabildiğimiz her şey: bir demir çivi, bir bardak su, yanan bir mum. Yani gözlemleyebildiğimiz düzey.
Maddeyi oluşturan, gözle görülemeyen atom ve moleküller. Kimyanın asıl işi, görünen olayları bu taneciklerin davranışıyla açıklamaktır.
Kimyacıların ortak dili. H₂O, NaCl, CO₂ gibi formüller sayesinde dünyanın her yerinde aynı şey anlaşılır; uzun cümleler kurmaya gerek kalmaz.
İlaç üretimi, kan tahlilleri, vitaminler
Gübreler, tarım ilaçları, toprak analizi
Yakıtlar, pil teknolojisi, güneş panelleri
Koruyucular, plastikler, boya ve temizlik
Madde, kütlesi ve hacmi olan her şeydir. Doğada üç hâlde bulunur. Bu hâlleri belirleyen şey, maddeyi oluşturan taneciklerin birbirine ne kadar yakın olduğu ve ne kadar hareket edebildiğidir.
Şekli de hacmi de belirlidir. Tanecikler birbirine çok yakındır ve yerlerinden ayrılmadan titreşir. Örnek: buz, demir.
Hacmi belirlidir ama şekli konduğu kabın şeklini alır. Tanecikler birbirinin üstünden kayabilir. Örnek: su, zeytinyağı.
Ne şekli ne hacmi belirlidir; bulunduğu kabı tamamen doldurur. Tanecikler birbirinden uzak ve serbesttir. Örnek: hava, oksijen.
Ayırt etmenin en kolay yolu şu soruyu sormaktır: Elimde hâlâ aynı madde var mı? Cevap "evet" ise fiziksel, "hayır, artık başka bir madde oldu" ise kimyasal değişimdir.
Maddeler yapılarına göre ikiye ayrılır: içinde tek cins madde bulunan saf maddeler ve birden fazla maddenin bir arada bulunduğu karışımlar.
Tek cins maddeden oluşurlar. Bu yüzden erime ve kaynama noktaları gibi özellikleri sabittir, değişmez. İkiye ayrılır:
Aynı cins atomlardan oluşur. Kimyasal yollarla daha basit maddelere ayrılamaz. Örnek: altın (Au), demir (Fe), bakır (Cu), oksijen (O₂).
En az iki farklı elementin belirli oranlarda kimyasal olarak birleşmesiyle oluşur. Ancak kimyasal yollarla ayrıştırılabilir. Örnek: su (H₂O), tuz (NaCl), karbondioksit (CO₂).
Karışımı oluşturan maddeler kimyasal olarak birleşmediği için, aralarındaki fiziksel özellik farklarından (tanecik boyutu, mıknatıstan etkilenme, kaynama noktası) yararlanarak onları birbirinden ayırabiliriz.
Mıknatıstan etkilenen maddeleri (demir, nikel) çekerek ayırırız. Örnek: demir tozu + kum.
Sıvı içinde çözünmemiş katıları süzgeç kâğıdıyla ayırırız. Örnek: tuzlu su + kum.
Kaynama noktası farkından yararlanır: sıvı buharlaştırılıp tekrar yoğuşturulur. Örnek: tuzlu sudan suyu ayırma.
Tanecik boyutu farklı katıları delikli elekten geçirerek ayırırız. Örnek: çakıl + kum.
6 sorudan oluşan bu test ile "Kimya Bilimine Giriş" konusunu ne kadar kavradığını gör. Her sorudan sonra anında geri bildirim alacaksın.
Maddenin yapısını, özelliklerini ve maddeler arası dönüşümleri inceleyen bilimdir.
Tanecikler arası uzaklık ve hareketlilikten kaynaklanır. Isı verildikçe katı → sıvı → gaz.
Fizikselde madde aynı kalır, kimyasalda yeni madde oluşur.
Element tek cins atomdur; bileşik farklı elementlerin kimyasal birleşimidir (H₂O, NaCl).
Homojende her yer aynı (tuzlu su), heterojende sınırlar görünür (kum + su).
Fiziksel özellik farkları kullanılır: boyut, mıknatıstan etkilenme, kaynama noktası.