İyonik, kovalent, metalik... Atomlar farklı şekillerde birleşerek milyonlarca bileşik oluşturur. Bağ türlerini, mol kavramını ve gazların davranışını interaktif simülasyonlarla keşfet.
Atomlar kararlı hâle gelmek — yani son katmanlarını soy gazlardaki gibi tamamlamak — için birbirleriyle birleşir. Bu birleşme sırasında elektronlar ya el değiştirir ya da ortak kullanılır. Oluşan bağın türü, bileşiğin neredeyse bütün özelliklerini belirler.
Metal ile ametal arasında oluşur. Metal elektron verip katyon, ametal elektron alıp anyon olur. Zıt yüklü bu iyonlar birbirini çeker.
Örnek: NaCl, CaCl₂, MgO, KBr
İki ametal arasında oluşur. Atomlar elektron alıp vermek yerine elektronlarını ortak kullanır. Ortaklaşa kullanılan her elektron çifti bir bağdır.
Örnek: H₂O, CO₂, CH₄, O₂
İki metal arasında oluşur. Metal atomları değerlik elektronlarını serbest bırakır; bu elektronlar kafesin tamamında dolaşır. Buna "elektron denizi" denir.
Örnek: Fe, Cu, Au, Al ve alaşımları (çelik, pirinç)
Neden katı hâlde iletmez? Çünkü iyonlar kristal içinde sabitlenmiştir; akımı taşıyacak hareketli iyon yoktur.
İstisna: HCl gibi bazı kovalent bileşikler suda iyonlarına ayrıştığı için çözeltileri elektriği iletir.
Lewis yapısı, bir moleküldeki değerlik elektronlarını gösteren bir modeldir. Ortak kullanılan elektron çiftleri çizgiyle, bağa katılmayan (ortaklanmamış) elektron çiftleri ise sarı nokta çiftleriyle gösterilir.
Önce metalin adı, sonra ametalin -ür ekli adı yazılır. Oksijen için "oksit" kullanılır.
Dikkat: İyonik bileşiklerde sayı ön eki (di-, tri-) kullanılmaz.
Atom sayısını belirtmek için mono-, di-, tri-, tetra- ön ekleri kullanılır.
İlk elementin sayısı 1 ise "mono" genellikle yazılmaz: CO₂ "karbon dioksit"tir.
Atomlar öyle küçüktür ki teker teker sayılamaz. Bu yüzden kimyada "mol" birimi kullanılır. 1 mol, 6,02·10²³ tane tanecik (Avogadro sayısı) demektir. Tıpkı 1 düzinenin 12 olması gibi, 1 mol de her zaman 6,02·10²³'tür.
Avogadro'ya göre aynı sıcaklık ve basınçta, aynı hacimdeki bütün gazlar eşit sayıda tanecik içerir. Normal koşullarda (0 °C ve 1 atm) 1 mol gaz — hangi gaz olursa olsun — 22,4 litre hacim kaplar.
Sıcaklık artarsa tanecikler hızlanır, gaz genleşir; sabit basınçta hacim artar.
Basınç artarsa gaz sıkışır; sabit sıcaklıkta hacim azalır.
Gaz miktarı artarsa aynı koşullarda hacim doğru orantılı olarak artar.
6 sorudan oluşan bu testle "Bileşikler" konusunu ne kadar öğrendiğini gör.
Elektron alışverişi. Katı, sert, kırılgan; suda çözününce iletir.
Elektron ortaklığı. Gaz/sıvı, düşük erime noktası, iletken değil.
Elektron denizi. İletken, parlak, dövülüp şekil verilebilir.
1 moldeki tanecik sayısı. n = N / NA
M: 1 molün gram cinsinden kütlesi (g/mol).
0 °C ve 1 atm'de her gazın 1 molü aynı hacmi kaplar.