Elektrot potansiyelleri
Bir önceki ünitede pilin parçalarını tanıdın. Burada onu ölçeceksin: hangi metal anot olur, pil kaç volt verir, derişim değişince gerilim nereye gider? Hepsinin çıkış noktası tek bir referans: potansiyeli sıfır kabul edilen standart hidrojen elektrot.
Standart elektrot potansiyeli, 25 °C ve 1 atm şartlarında indirgenme eğiliminin volt olarak ifade edildiği ve E⁰ ile gösterilen değerdir. İndirgenme yarı tepkimeleri tek başına hesaplanamaz. SHE (standart hidrojen elektrot) kullanılarak oluşturulan pil ile hesaplanır.
SHE, standart şartlarda 1,0 M’lük HCl çözeltisine daldırılmış Pt üzerine gönderilen 1 atm basınçlı hidrojen gazından oluşur. H₂ oda sıcaklığında gaz olduğundan elektrot olarak kullanılamaz.
H₂(g) → 2H⁺(suda) + 2e⁻
2H⁺(suda) + 2e⁻ → H₂(g) E⁰ = 0,000 V
Zn(k) / Zn²⁺(suda) // H⁺(suda) / H₂(g)
Zn²⁺(suda) + 2e⁻ → Zn(k) E⁰ = –0,763 V
Zn daha aktif olduğu için anot Zn, katot SHE.
H₂(g) / H⁺(suda) // Ag⁺(suda) / Ag(k)
Ag⁺(suda) + e⁻ → Ag(k) E⁰ = 0,799 V
Ag daha pasif olduğu için anot SHE, katot Ag.
SHE, katot yarı hücresi ise zamanla pH değeri artar: 2H⁺(suda) + 2e⁻ → H₂(g) tepkimesinde H⁺ iyonu derişimi azalırsa pH artar.
Canvas SHE düzeneğini çiziyor: cam tüpten 1 atm basınçlı H₂ gazı giriyor, Pt elektrot asit çözeltisine daldırılmış, kabarcıklar yüzeyden çıkıyor. Düğmelerle karşısına farklı bir metal koyabiliyorsun (Zn · Fe · Cu · Ag). Canvas her seçimde SHE’nin hangi tarafa geçtiğini gösteriyor: ANOT rozeti sola ya da sağa taşınıyor, elektron akış oku yön değiştiriyor ve alttaki hesap satırında E⁰pil = EAnot + EKatot canlı yapılıyor. SHE katot olduğunda ayrıca bir pH oku yukarı dönüp “H⁺ harcanıyor, pH artıyor” yazıyor.
Üçüncü maddeye dikkat: denge sabitiyle karıştırma. Denge sabitinde denklem bir sayıyla çarpılınca K üs alıyordu; potansiyel ise şiddet özelliğidir, katsayıdan etkilenmez.
Standart pil potansiyelinden faydalanılarak:
Bir atomun bileşik oluşturma veya iyon hâline geçme eğilimine (maddenin kimyasal tepkimeye girme yatkınlığı) “aktiflik” denir.
Metalik aktiflik ∝ yükseltgenme eğilimi. Metal → katyon (Na → Na⁺).
Standart potansiyeli en küçük olan lityum en aktif metaldir.
Li · K · Ca · Na · Mg · Al · Zn · Cr · Fe · Ni · Sn · Pb ·
H₂ · Cu · Hg · Ag · Au · Pt
(yukarıdan aşağıya aktiflik azalır)
Ametalik aktiflik ∝ indirgenme eğilimi. Ametal → anyon (F → F⁻).
Standart indirgenme potansiyeli en büyük olan flor en aktif ametaldir.
F · O · Cl · Br · I · S
(yukarıdan aşağıya aktiflik azalır)
Ametallerin yükseltgenme potansiyeli: –
Na > Al — çapı büyük olan metal aktiftir.
Periyotta sağa gidildikçe metalik aktiflik azalır, grupta aşağı inildikçe artar.
F > Br — çapı küçük olan ametal aktiftir.
Periyotta sağa gidildikçe ametalik aktiflik artar, grupta aşağı inildikçe azalır.
Canvas metal aktiflik sırasını dikey bir merdiven olarak çiziyor; H₂ çizgisi kırmızıyla işaretli ve merdiveni ikiye bölüyor. İki düğme ile iki metal seçiyorsun; canvas hangisinin yukarıda (daha aktif) olduğunu vurguluyor ve sağdaki panoda üç sonucu birden yazıyor: hangisi anot olur, X + Y⁺ tepkimesi istemli mi, E⁰pil işareti ne. Ayrıca H₂ çizgisinin altında kalan metallerin asitle H₂ gazı çıkarmadığı ayrı bir uyarı bandıyla gösteriliyor.
X’in indirgenme potansiyeli Y’ninkinden küçük yani X, Y’den daha aktif ise X + Y⁺ → X⁺ + Y reaksiyonu gerçekleşir; istemlidir, E⁰ > 0.
Sonuç: X kapta Y⁺ iyonu içeren çözelti saklanmaz, aşınır. Y⁺ iyonu içeren çözelti X metalinden yapılmış çubuk ile karıştırma yapılamaz, çubukta aşınma gerçekleşir.
Cu + H⁺ → istemsiz, E⁰ < 0
H₂(g) oluşmaz, Cu metalinden yapılmış çubuk ile karıştırma yapılabilir. (HCl çözeltisi bakır çubukla karıştırılabilir.)
Pasif metaller (yarı soy metaller) H₂SO₄ ve HNO₃ gibi oksijenli asitlerle etkileşir. Derişik HNO₃ ile NO₂(g), seyreltik HNO₃ ile NO(g), derişik ve sıcak H₂SO₄ ile SO₂(g) oluşur.
İkinci maddenin pratik karşılığı: elektrodu ikiye bölsen ya da daha kalın bir çubuk kullansan gerilim değişmez. Değişen şey ne kadar süre çalışacağıdır, kaç volt vereceği değil.
Zn/SHE pili üzerinden örnek: Zn(k) + 2H⁺(suda) ⇌ Zn²⁺(suda) + H₂(g), E⁰pil = 0,763 V.
I · SICAKLIK
Sıcaklık artarsa tepkime ekzotermik olduğundan denge reaktifler lehine bozulur. Pil potansiyeli azalır. Bu yüzden piller soğukta saklanır.
II · BASINÇ
Basınç faktörü yalnız SHE içeren galvanik pillerde gerilimi etkiler. Burada basınç artarsa denge girenler lehine bozulur. Pil gerilimi azalır.
III · DERİŞİM
Derişimin etkisi “Nernst denklemi” ile açıklanır. 1 M’dan farklı derişimlerde kullanılır.
Epil = E⁰pil – (0,0592 / n) · log QC
Epil = E⁰pil – (0,0592 / n) · log([Anot] / [Katot])
Anot derişimini artıran etkiler, pil geriliminin azalmasına sebep olur. Katot hücresi derişimi artarsa Epil artar.
Epil değeri; anot derişimi ile ters, katot derişimi ile doğru orantılıdır.
İki kaydırak var: biri anot hücresinin derişimini, diğeri katot hücresininkini değiştiriyor (n = 2 alındı, E⁰pil = 1,10 V). Canvas hesabı dört satırda açıyor: QC = [Anot]/[Katot] → log QC → (0,0592/n)·log QC → Epil. Sağda gerilim çubuğu var; üzerinde E⁰pil kesikli çizgi olarak sabit duruyor. Göreceğin şey: anot derişimini artırdıkça çubuk kesikli çizginin altına, katot derişimini artırdıkça üstüne çıkıyor. İki derişim eşitlendiğinde QC = 1, log 1 = 0 ve Epil = E⁰pil oluyor.
Y²⁺(suda) + X(k) → X²⁺(suda) + Y(k) pilinde X = anot (indirgen), Y = katot (yükseltgen). Katot hücresine yapılan dört işlem:
Son iki madde aynı mantığın iki yüzü: çözünen tuz eklemek katyon derişimini artırır, çökelen tuz oluşturmak katyonu ortamdan çeker.
Aynı elektrotlar, aynı elektrolitin farklı derişimli çözeltilerine daldırılmıştır. Seyreltik hücre anottur. Derişim eşitlenince pil biter. Zamanla anot yarı hücresinde derişim artar, katot yarı hücresinde derişim azalır.
Ag / Ag⁺(0,1 M) // Ag / Ag⁺(1,0 M)
Solda 0,1 M AgNO₃ (anot), sağda 1,0 M AgNO₃ (katot). İki elektrot da gümüş, iki çözelti de aynı tuz — tek fark derişim. Pilin gerilimi yalnız bu farktan doğuyor.
Nernst denkleminde E⁰pil değeri sıfır kabul edilir (iki yarı hücre özdeş olduğu için).
Canvas iki özdeş Ag elektrot ve iki AgNO₃ çözeltisi çiziyor; çözeltilerin tanecik yoğunluğu gerçekten farklı. Kaydırak I. hücrenin derişimini değiştiriyor (II. hücre 1,0 M sabit). Canvas her adımda hangi hücrenin anot olduğunu yeniden belirliyor — kaydırağı 1,0 M’ın üstüne çıkarınca ANOT rozeti öbür kaba geçiyor ve elektron oku yön değiştiriyor. Ortadaki gerilim göstergesi Nernst’ten hesaplanıyor; iki derişim eşitlendiğinde 0,000 V gösterip “DERİŞİM EŞİTLENDİ · PİL BİTTİ” yazıyor. Altta iki ok, zamanla anot derişiminin artıp katot derişiminin azalacağını gösteriyor.
100 mL 0,1 M (I., anot) ve 100 mL 1,0 M (II., katot) AgNO₃ ile kurulan pilde:
I. HÜCREYE 100 mL SAF SU
M₁V₁ = M₂V₂ → 0,1 · 100 = 200 · X → X = 0,05 M
Anot derişimi azalır. Her iki elektrot arasındaki derişim farkı artar, pil gerilimi artar.
II. HÜCREYE 900 mL SAF SU
M₁V₁ = M₂V₂ → 1 · 100 = 1000 · X → X = 0,1 M
Derişimler eşitlenir. Pil biter.
I. HÜCREYE H₂S
Ag₂S suda çözünmez. I. yarı hücre derişimi azalır. Pil gerilimi artar.
I. kapta 0,1 M, II. kapta 0,2 M Zn(NO₃)₂ (her biri 100 mL) varken derişimi küçük olan I. kaptaki Zn anottur.
Epil = 0 – (0,0592 / 2) · log(0,1 / 0,2)
Nernst denkleminde E⁰pil değeri sıfır kabul edilir. log(0,1/0,2) negatif olduğu için sonuç pozitif çıkar.
Pil soruları çözülürken önce elektrot–elektrolit uyumuna bakılmalı, sonra da pil derişimlerine bakılmalıdır. Bu sıra, aşağıdaki beş durumun hepsinde işe yarar.
Düğmeler beş pil durumunu geziyor. Canvas her durum için iki kabı, elektrotları ve çözelti etiketlerini çiziyor; anot yarı hücresi turuncu, katot mavi çerçeveleniyor. Sağdaki panelde çözüm satır satır açılıyor: önce verilen E⁰ değerleri, sonra hangi metalin anot seçildiği ve neden, sonra yarı tepkimeler, en altta Epil sonucu. Standart olmayan durumlarda Nernst satırı da yazılıyor; III. durumda ise katotta neden Cu²⁺ değil H⁺ indirgendiğini gösteren kırmızı bir uyarı çıkıyor.
Cu(k) → Cu²⁺(suda) + 2e⁻ E⁰ = –0,34 V
Zn(k) → Zn²⁺(suda) + 2e⁻ E⁰ = 0,76 V
Yükseltgenme potansiyeli büyük olan Zn, aktiftir. Anot olarak kullanılır. Yükseltgenmenin gerçekleştiği yerdir.
Anot: Zn(k) → Zn²⁺ + 2e⁻ E⁰Anot = 0,76 V
Katot: Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu(k) E⁰Katot = 0,34 V
Pil: Zn(k) + Cu²⁺ → Zn²⁺ + Cu(k) · E⁰pil = 1,1 V
Cd²⁺ + 2e⁻ → Cd(k) E⁰ = –0,403 V
Ag⁺ + e⁻ → Ag(k) E⁰ = +0,799 V
İndirgenme potansiyeli küçük olan Cd aktiftir. Anot olarak kullanılır.
Anot: Cd → Cd²⁺ + 2e⁻ E⁰A = +0,403 V
Katot: 2Ag⁺ + 2e⁻ → 2Ag E⁰K = 0,799 V
Pil: Cd + 2Ag⁺ → Cd²⁺ + 2Ag · E⁰pil = 1,202 V
0,01 M Cd(NO₃)₂ ve 0,1 M AgNO₃ için:
Epil = 1,202 – (0,0592/2)·log(0,01 / (0,1)²)
= 1,202 – (0,0592/2)·log 1 = 1,202 V
QC tam 1 çıktığı için sonuç standart değerin aynısı. Katot 1 elektronlu olduğu için karesi alınıyor.
Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu(k) E⁰ = 0,34 V
2H⁺ + 2e⁻ → H₂(g) E⁰ = +0,00 V
Zn²⁺ + 2e⁻ → Zn(k) E⁰ = –0,76 V
İndirgenme potansiyeli küçük olan Zn anottur ve yükseltgenme gerçekleşir. Katot yarı hücresinde indirgenme olur. Ancak elektrolit olarak kullanılan HCl’deki katyon indirgenir, Cu²⁺ indirgenmesi gerçekleşmez.
Anot: Zn(k) → Zn²⁺ + 2e⁻ E⁰A = 0,76 V
Katot: 2H⁺(suda) + 2e⁻ → H₂(g) E⁰K = 0,00 V
Pil: Zn(k) + 2H⁺ → Zn²⁺ + H₂(g) · E⁰pil = 0,76 V
Bu pilde katot kütlesi artmaz. Elektrot çeperinde gaz kabarcıkları oluşur.
Buradaki ders: bakır çubuk sadece iletken görevi görüyor; indirgenen şey çözeltide ne varsa odur. “Elektrot Cu, o hâlde Cu²⁺ indirgenir” demek hatadır — kaptaki çözelti HCl.
Cu²⁺ + 2e⁻ → Cu E⁰ = 0,337 V ·
Pb²⁺ + 2e⁻ → Pb E⁰ = –0,126 V
Fe²⁺ + 2e⁻ → Fe E⁰ = –0,440 V ·
Al³⁺ + 3e⁻ → Al E⁰ = –1,662 V
İndirgenme potansiyeli, Cu metaline göre küçük olan Al metali anottur. Al metali yükseltgenir.
Anot reaksiyonu: Al(k) → Al³⁺(suda) + 3e⁻
İndirgenme potansiyeli büyük olan Cu = Katot. Katottaki iyonlardan (Fe²⁺ ve Pb²⁺) indirgenme potansiyeli büyük olan (pasif metal) önce indirgenir. Pb²⁺ indirgenecektir (–0,126 > –0,440).
Katot reaksiyonu: Pb²⁺(suda) + 2e⁻ → Pb(k)
Pil reaksiyonu: 2Al(k) + 3Pb²⁺(suda) → 2Al³⁺(suda) + 3Pb(k)
I. kapta 1 M Zn²⁺ (anot), II. kapta 1 M Cu²⁺ (katot) olan pilde gerilimi artırmak için:
Epil değeri; anot derişimi ile ters, katot derişimi ile doğru orantılıdır.
On işlem var; her düğme birini seçiyor. Canvas seçilen işlemi ilgili kabın üzerinde canlandırıyor (su ekleniyor, buharlaşma okları çıkıyor, katı düşüp çözünüyor, çökelti dibe iniyor, termometre düşüyor) ve gerilim ibresini yukarı ya da aşağı oynatıyor. Sağdaki iki satır her seferinde neden böyle olduğunu yazıyor: anot derişimi ↑/↓ ve katot derişimi ↑/↓. Yanıltıcı işlemler de listede: elektrodu kalınlaştırmak ve elektrodu ikiye bölmek ibreyi hiç oynatmıyor.
| Yapılan işlem | Anot derişimi | Katot derişimi | Epil |
|---|---|---|---|
| Anot kabına su eklemek | Azalır | — | Artar |
| Katot kabına su eklemek | — | Azalır | Azalır |
| Katot kabından su buharlaştırmak | — | Artar | Artar |
| Katot kabına çözünen tuz eklemek | — | Artar | Artar |
| Katot kabında çökelti oluşturmak | — | Azalır | Azalır |
| Anot kabında çökelti oluşturmak | Azalır | — | Artar |
| Sistemi soğutmak | — | — | Artar (tepkime ekzotermik) |
| Elektrodu kalınlaştırmak / ikiye bölmek | — | — | Değişmez |
Son satır sınavın en sevdiği tuzak: pil potansiyeli elektrodun boyutuna, kütlesine ve sabit derişimde hacmine bağlı değildir — ama elektrodun cinsine bağlıdır.
Sonuç net: bu yüzden piller soğukta saklanır. Pil tepkimesi ekzotermik olduğu için sıcaklık artınca denge girenlere kayar ve gerilim düşer.
Aşırı soğuk başka bir sorun yaratır ama ısınan pilin gerilim kaybetmesi aynı ilkenin sonucudur. Le Chatelier pilin içinde de çalışıyor.
Demir çite çinko kaplanır: Zn daha aktiftir, elektronu o verir ve kendini feda eder. Aktif metal: pilde anot kuralının bahçedeki hâli.
Cu + H⁺ istemsizdir (E⁰ < 0), yani bakır asitle H₂ çıkarmaz. Bunun sonucu: Cu metalinden yapılmış çubuk ile karıştırma yapılabilir.
Gümüş, kükürtlü bileşiklerle Ag₂S oluşturur ve kararır. Aynı tepkime derişim pilinde Ag⁺ derişimini düşürüp gerilimi artırmak için kullanılıyor.
İkisi de 1,5 V verir; büyüğü sadece daha uzun dayanır. Çünkü pil potansiyeli elektrodun boyutuna ve kütlesine bağlı değildir.
Au soy metaldir; soy metallerin yükseltgenme potansiyeli negatiftir, yani elektron vermeye isteksizdir. Aktiflik sırasının en dibinde durur.
Aktif metalden yapılmış bir çubukla, ondan pasif bir metalin iyonunu içeren çözeltiyi karıştırırsan çubukta aşınma gerçekleşir. Kaplarda malzeme seçiminin sebebi bu.
Limona çinko ve bakır çivi saplayınca gerilim okunur: Zn anot, Cu katot. Aradaki farkın kaynağı tam olarak standart elektrot potansiyelleridir.
64 soruluk test · standart elektrot potansiyeli ve SHE, metal ve ametal aktifliği, saklama ve karıştırma şartları, pil potansiyelini etkileyen faktörler, Nernst denklemi, derişim pilleri ve beş pil hesabı durumu
25 °C ve 1 atm şartlarında indirgenme eğiliminin volt olarak ifade edildiği ve E⁰ ile gösterilen değerdir. İndirgenme yarı tepkimeleri tek başına hesaplanamaz; SHE kullanılarak oluşturulan pil ile hesaplanır.
Standart şartlarda 1,0 M’lük HCl çözeltisine daldırılmış Pt üzerine gönderilen 1 atm basınçlı hidrojen gazından oluşur. H₂ oda sıcaklığında gaz olduğundan elektrot olarak kullanılamaz. Potansiyeli sıfır olan referans elektrottur; hazırlanması kolay olduğundan ve aşınma gerçekleşmediğinden tercih edilir.
SHE’un potansiyeli sıcaklık, derişim ve hidrojen gazının basıncına bağlıdır. Anot veya katot olarak kullanılabilir: Ag gibi yükseltgenme potansiyeli küçük metalin yanında SHE = anot, Zn gibi yükseltgenme potansiyeli büyük metalin yanında SHE = katottur. SHE katot ise zamanla pH artar (H⁺ harcanır).
E⁰pil = E⁰Anot + E⁰Katot. Pil reaksiyonu ters çevrilirse E⁰pil’in toplamaya göre tersi alınır; ancak bir reaksiyon herhangi bir sayı ile çarpılırsa E⁰pil o sayı ile çarpılmaz. Bir pilde zamanla E⁰ azalır ve sıfır olur. E⁰pil > 0 istemli, E⁰pil < 0 istemsizdir.
Metallerin aktifliği · saklama, karıştırma ve aşındırma şartları · tepkimenin istemli olup olmayacağı · pilde hangi metalin anot olarak kullanılacağı gibi pek çok bilgi standart pil potansiyelinden çıkarılabilir.
Bir atomun bileşik oluşturma veya iyon hâline geçme eğilimine (kimyasal tepkimeye girme yatkınlığına) “aktiflik” denir. Metalik aktiflik ∝ yükseltgenme eğilimi (metal → katyon); ametalik aktiflik ∝ indirgenme eğilimi (ametal → anyon).
Standart potansiyeli en küçük olan lityum en aktif metaldir. Standart indirgenme potansiyeli en büyük olan flor en aktif ametaldir. Aktif metallerin yükseltgenme potansiyeli +, soy metallerin ve ametallerin –’dir.
Na > Al: çapı büyük olan metal aktiftir — periyotta sağa gidildikçe metalik aktiflik azalır, grupta aşağı inildikçe artar. F > Br: çapı küçük olan ametal aktiftir — periyotta sağa gidildikçe ametalik aktiflik artar, grupta aşağı inildikçe azalır.
Aktif metal: pilde anot. Pasif metal iyonu, elektrolizde öncelikle açığa çıkar. X, Y’den daha aktifse X + Y⁺ → X⁺ + Y istemlidir (E⁰ > 0): X kapta Y⁺ içeren çözelti saklanmaz, aşınır; X çubuğuyla karıştırma yapılamaz.
Cu + H⁺ istemsizdir (E⁰ < 0): H₂(g) oluşmaz, Cu çubukla karıştırma yapılabilir. Pasif (yarı soy) metaller H₂SO₄ ve HNO₃ gibi oksijenli asitlerle etkileşir: derişik HNO₃ ile NO₂(g), seyreltik HNO₃ ile NO(g), derişik ve sıcak H₂SO₄ ile SO₂(g) oluşur.
Standart potansiyel 25 °C, 1 atm ve 1 M şartlarında hesaplanmıştır; bu şartlardan biri değişirse pil potansiyeli de değişir. Pil potansiyeli elektrodun boyutuna, kütlesine ve sabit derişimde hacmine bağlı değildir; elektrodun cinsine bağlıdır. Pilde gerçekleşen tepkimeler denge tepkimesidir; sıcaklık, basınç ve derişimin etkisi Le Chatelier ilkesine göre açıklanır.
Sıcaklık artarsa tepkime ekzotermik olduğundan denge reaktifler lehine bozulur, pil potansiyeli azalır; bu yüzden piller soğukta saklanır. Basınç faktörü yalnız SHE içeren galvanik pillerde gerilimi etkiler; basınç artarsa denge girenler lehine bozulur ve gerilim azalır.
Epil = E⁰pil – (0,0592/n)·log QC; n = alınıp verilen toplam elektron sayısı, QC = denge kesri. QC = 1 ise Epil = E⁰pil olur. Bu denklem yarı hücreler için de piller için de kullanılabilir.
Anot derişimini artıran etkiler pil geriliminin azalmasına sebep olur. Katot hücresi derişimi artarsa Epil artar. Tek cümlede: Epil değeri anot derişimi ile ters, katot derişimi ile doğru orantılıdır.
Aynı elektrotlar, aynı elektrolitin farklı derişimli çözeltilerine daldırılmıştır. Seyreltik hücre anottur. Derişim eşitlenince pil biter. Zamanla anot yarı hücresinde derişim artar, katot yarı hücresinde derişim azalır. Nernst denkleminde E⁰pil değeri sıfır kabul edilir. Şema: Ag / Ag⁺(0,1 M) // Ag / Ag⁺(1,0 M).
100 mL 0,1 M (anot) / 100 mL 1,0 M (katot) AgNO₃ pilinde: I. hücreye 100 mL su → 0,05 M, derişim farkı artar, gerilim artar. II. hücreye 900 mL su → 0,1 M, derişimler eşitlenir, pil biter. I. hücreye H₂S → Ag₂S çöker, derişim azalır, gerilim artar.
I · Standart piller: Zn (E⁰yük. = 0,76) anot, Cu katot, E⁰pil = 1,1 V. II · Standart olmayan derişimler: Cd (E⁰ind. = –0,403) anot, Ag katot, E⁰pil = 1,202 V; 0,01 M Cd²⁺ ve 0,1 M Ag⁺ için QC = 0,01/(0,1)² = 1 ve Epil = 1,202 V.
III · Katotta asit varsa: elektrolit olarak kullanılan HCl’deki katyon indirgenir, Cu²⁺ indirgenmesi gerçekleşmez; Zn + 2H⁺ → Zn²⁺ + H₂, E⁰pil = 0,76 V ve katot kütlesi artmaz, çeperde gaz kabarcıkları oluşur. V · Birden fazla elektrolit: katottaki iyonlardan indirgenme potansiyeli büyük olan (pasif metal) önce indirgenir — Pb²⁺ (–0,126) Fe²⁺’ye (–0,440) tercih edilir; 2Al + 3Pb²⁺ → 2Al³⁺ + 3Pb.
1 M Zn²⁺ (anot) / 1 M Cu²⁺ (katot) pilinde: I. kaba su eklemek, II. kaptan su buharlaştırmak, II. kaba Cu(NO₃)₂ ekleyip çözmek, I. kaba Na₂S ekleyerek ZnS’yi çöktürmek ve sistemi soğutmak uygundur. Pil soruları çözülürken önce elektrot–elektrolit uyumuna, sonra pil derişimlerine bakılmalıdır.