Kırmızı
tişört
neden siyah?
Renk, cismin "sahip olduğu" bir şey değil: yansıttığı ışığın rengi. Bu yüzden kırmızı bir cisme yeşil ışık tutarsan siyah görünür.
Renkler, cisimden yansıyan ışınların göze gelmesi ve gözde bulunan sinirler yardımıyla beyne iletilmesiyle algılanır.
Güneş ışığı altında siyah bir cisim, üzerine düşen bütün ışık renklerini soğurması sonucunda siyah görülür.
Göze hiçbir renk ulaşmadığı için beynin okuduğu şey "renk yok", yani siyah olur.
Denizlerin mavi görülmesinin sebebi üzerine düşen ışığın içerisindeki mavi rengi daha fazla yansıtmasıdır.
Saydam olmayan bazı cisimler üzerine farklı renkte ışık ışınları gönderildiğinde bu cisimler yansıttıkları ışığın renginde görünür. Yani bir cismin rengi, ona hangi ışığı tuttuğuna göre değişebilir; bu ünitenin çekirdek fikri budur.
Prizmaya düşürüldüğünde renklerine ayrışmayan renkler ışığın ana renkleridir. Işıkta ana renkler kırmızı, yeşil ve mavidir.
Ana renklerin aynı orandaki karışımlarından oluşan renklere ara renkler denir. Işıkta ara renkler sarı, cyan ve magentadır.
Sarı renk, kırmızı ve yeşil ışığın; cyan, mavi ve yeşil ışığın; magenta, kırmızı ve mavi ışığın üst üste düşürülmesi sonucunda oluşur.
Karışımları beyaz rengi veren ışık çiftlerine de tamamlayıcı renk denir.
Mavi ışığın, sarı ışığı beyaza tamamlamasından dolayı maviye sarının tamamlayıcısı; kırmızıya, cyanın tamamlayıcısı; yeşile de magentanın tamamlayıcısı denir.
| Karışım | Sonuç | Tür |
|---|---|---|
| Kırmızı + Yeşil | Sarı | Ara renk |
| Kırmızı + Mavi | Magenta | Ara renk |
| Mavi + Yeşil | Cyan | Ara renk |
| Kırmızı + Yeşil + Mavi | Beyaz | Üç ana renk |
| Mavi + Sarı | Beyaz | Tamamlayıcı çift |
| Kırmızı + Cyan | Beyaz | Tamamlayıcı çift |
| Yeşil + Magenta | Beyaz | Tamamlayıcı çift |
Kırmızı, yeşil ve mavi renklerin karışımıyla beyaz renk oluşur. Tamamlayıcı çiftlerin mantığı da bu: bir ana renk + eksik iki ana rengin karışımı (ara renk) = üç ana renk = beyaz.
Boya maddeleri saydam olmayan katı maddelerdir. Bu maddelerin sıvılı çözeltilerine boya denir. Bu maddeler, üzerine düşen ışığın bir kısmını soğururken bir kısmını yansıtır ve yansıttıkları renkte görülür.
Yani boyada ana renkler cyan, magenta ve sarıdır. Işıkta ana olan kırmızı, yeşil ve mavi ise boyada karışımla elde edilir.
Boyalarda ise cyan ve sarı boya karışımı yeşil rengi, magenta ve cyan boyanın karışımı mavi rengi ve magenta ve sarı boyanın karışımı da kırmızı rengi verir.
Cyan, magenta ve sarı boya renklerinin karışımının siyah rengi oluşturduğu gözlemlenir.
| Işıkta | Boyada | |
|---|---|---|
| Ana renkler | Kırmızı, yeşil, mavi | Cyan, magenta, sarı |
| Ara renkler | Sarı, cyan, magenta | Kırmızı, yeşil, mavi |
| Üçünün karışımı | Beyaz | Siyah |
| Cyan + Sarı | — | Yeşil |
| Magenta + Cyan | — | Mavi |
| Magenta + Sarı | — | Kırmızı |
Işıkta renk eklenir: üç ana rengi üst üste düşürünce beyaz olur. Boyada renk çıkarılır: her boya bir kısmı soğurduğu için üçünü karıştırınca geriye hiçbir renk kalmaz, siyah olur.
Sınavda "karışım" kelimesini görünce ilk soru şu olmalı: ışık mı karışıyor, boya mı? Cevap zıt yönde çıkar.
Beyaz ışık altında kırmızı görülen bir cismin kırmızı ve kırmızıya yakın tonlar dışındaki bütün renkleri soğurduğu ve bu durumda kırmızı rengin yansıyarak göze ulaştığı bilinmektedir. Kırmızı renk göze geldiği için cisim kırmızı görünür. Kırmızı cisim üzerine yeşil ışık gönderilirse bu ışık cisim tarafından soğurulacağı için yansıyan ışık olmayacaktır. Bu durumda cisim siyah görünecektir.
Ara renkle boyalı cisimler kendi rengini oluşturan renkteki ışıkları güçlü yansıtırken diğerlerini soğurur.
Örnek: sarı cisme kırmızı + yeşil ışık düşerse kırmızı ve yeşil ışık yansır, cisim sarı görünür; yalnız yeşil ışık düşerse yeşil ışık yansır, yeşil görünür; mavi ışık düşerse ışık yansımaz, siyah görünür.
Bu yüzden renkli ışık altında bakılan cisimlerin renkleri, beyaz ışık altındaki renklerinden farklı görülebilir. Yani "bu cismin rengi nedir?" sorusunun cevabı, hangi ışık altında bakıldığına bağlıdır.
Işık filtreleri, renkli ve saydam levhalardır. Kullanıldığı yerlere uygun olarak farklı renkte olabilir. Filtreler, kendi rengindeki ışınları güçlü bir şekilde geçirirken komşusu olan renkleri zayıf geçirir. Göz zayıf geçen rengi algılamaz.
Zayıf geçirilen ışınlar dikkate alınmaz.
Ara renkli filtreler kendi rengindeki ışığı ve bileşenleri olan ışığı geçirir, diğerlerini soğurur.
| Düzenek | Ne geçer? | Filtre nasıl görünür? |
|---|---|---|
| Kırmızı filtre | Kırmızı güçlü, turuncu zayıf | Filtre kırmızı görünür. |
| Magenta filtre | Kırmızı ve mavi | Filtre magenta görünür. |
| Magenta filtre + Mavi filtre | İlk filtreden mavi ve kırmızı, ikinci filtreden mavi geçebilir | Filtre mavi görünür. |
| Sarı filtre + Magenta filtre | İlk filtreden kırmızı, sarı ve yeşil, ikinci filtreden kırmızı geçebilir | Filtre kırmızı görünür. |
İki filtre üst üste konduğunda mantık basit: birinci filtrenin geçirdiklerinin, ikinci filtrenin de geçirdiği kısmı gözüne ulaşır. Ortak renk yoksa hiçbir şey geçmez.
Filtreler, kendi rengindeki ışınları güçlü bir şekilde geçirirken komşusu olan renkleri zayıf geçirir. Göz zayıf geçen rengi algılamaz. Bu yüzden çözümde zayıf geçirilen ışınlar dikkate alınmaz: kırmızı filtre için turuncuyu, yeşil filtre için sarı ile maviyi hesaba katmazsın.
Rastgele gelen durumu oku, doğru sonucu seç.
Renk konusu, günde en çok baktığın iki şeyin (ekran ve giysi) temelinde.
Çünkü ışıkta ana renkler kırmızı, yeşil ve mavidir ve kırmızı, yeşil ve mavi renklerin karışımıyla beyaz renk oluşur. Ekran bu üç ışığı değişik oranlarda karıştırarak bütün renkleri üretir.
Çünkü ışıktaki ara renkler, boyada ana renklerdir. Yazıcı boyayla çalıştığı için ana renkleri cyan, magenta ve sarıdır; üçünü birden basınca siyah rengi oluştuğu gözlemlenir.
Yeşil tişört yalnızca yeşil ışığı yansıtır, geri kalanını soğurur. Sahnede yalnızca kırmızı ışık varsa yansıtacak yeşil ışık yoktur: gelen kırmızı ışık soğurulur, göze hiç ışık gelmez ve tişört siyah görünür. Aynı şey tersine de olur: kırmızı bir cisme yalnızca yeşil ışık gönderirsen o da siyah görünür.
Denizlerin mavi görülmesinin sebebi üzerine düşen ışığın içerisindeki mavi rengi daha fazla yansıtmasıdır. Suyun kendi rengi değil, yansıttığı renk.
Güneş ışığı altında siyah bir cisim, üzerine düşen bütün ışık renklerini soğurması sonucunda siyah görülür. Yansıtmadığı bütün ışığı soğurduğu için ısınır.
Çünkü boya renk çıkarır: cyan, magenta ve sarı boya renklerinin karışımının siyah rengi oluşturduğu gözlemlenir. Işıkta aynı işi yapsan beyaz elde ederdin.
Işık filtreleri, renkli ve saydam levhalardır. Filtreler, kendi rengindeki ışınları güçlü bir şekilde geçirirken komşusu olan renkleri zayıf geçirir. Kırmızı filtre takınca gökyüzü koyulaşır, çünkü mavi geçmez.
Her cam bir filtre: kendi rengini geçirip diğerini soğurur. Böylece iki göze iki farklı görüntü ulaşır. Zayıf geçirilen ışınlar dikkate alınmaz.
Sırayla ele al: Sarı filtre + magenta filtre düzeneğinde ilk filtreden kırmızı, sarı ve yeşil, ikinci filtreden kırmızı geçebilir. Filtre kırmızı görünür. Yani önce birincinin geçirdiklerini yaz, sonra ikincinin süzgecinden geçir.
30 sorudan oluşan bu test ile "Renk" ünitesini ne kadar kavradığını gör. Her sorudan sonra anında geri bildirim alacaksın.
Renkler, cisimden yansıyan ışınların göze gelmesi ve gözde bulunan sinirler yardımıyla beyne iletilmesiyle algılanır.
Güneş ışığı altında siyah bir cisim, üzerine düşen bütün ışık renklerini soğurması sonucunda siyah görülür.
Denizlerin mavi görülmesinin sebebi üzerine düşen ışığın içerisindeki mavi rengi daha fazla yansıtmasıdır.
Prizmaya düşürüldüğünde renklerine ayrışmayan renkler ışığın ana renkleridir: kırmızı, yeşil ve mavi.
Ana renklerin aynı orandaki karışımlarından oluşan renklere ara renkler denir.
Sarı renk kırmızı ve yeşil ışığın; cyan, mavi ve yeşil ışığın; magenta, kırmızı ve mavi ışığın üst üste düşürülmesiyle oluşur.
Kırmızı, yeşil ve mavi renklerin karışımıyla beyaz renk oluşur.
Karışımları beyaz rengi veren ışık çiftlerine tamamlayıcı renk denir.
Maviye sarının, kırmızıya cyanın, yeşile de magentanın tamamlayıcısı denir.
Boya maddeleri saydam olmayan katı maddelerdir; üzerine düşen ışığın bir kısmını soğururken bir kısmını yansıtır ve yansıttıkları renkte görülür.
Işıktaki ara renkler, boyada ana renklerdir: cyan, magenta ve sarı.
Cyan ve sarı boya karışımı yeşil, magenta ve cyan mavi, magenta ve sarı kırmızı rengi verir.
Cyan, magenta ve sarı boya renklerinin karışımının siyah rengi oluşturduğu gözlemlenir.
Kırmızı cisim üzerine yeşil ışık gönderilirse bu ışık soğurulacağı için yansıyan ışık olmaz ve cisim siyah görünür.
Ara renkle boyalı cisimler kendi rengini oluşturan renkteki ışıkları güçlü yansıtırken diğerlerini soğurur.
Renkli ışık altında bakılan cisimlerin renkleri, beyaz ışık altındaki renklerinden farklı görülebilir.
Filtreler kendi rengindeki ışınları güçlü geçirirken komşusu olan renkleri zayıf geçirir; göz zayıf geçen rengi algılamaz.
Ara renkli filtreler kendi rengindeki ışığı ve bileşenleri olan ışığı geçirir, diğerlerini soğurur. Cyan filtre yeşil ve maviyi, sarı filtre sarı, yeşil ve kırmızıyı geçirir.