Etiketi
okumayı
öğrenmek.
Kremin, hapın ve paketli gıdanın içinde ne olduğunu bilmek artık bir kimya konusu. Bu ünitede kozmetiklerdeki zararlı kimyasalları, ilaçların neden farklı formlarda üretildiğini, gıda katkı maddelerini ve yağların doğru kullanımını göreceğiz.
Kozmetik; insan vücudunun bakımı, temizlenmesi ve daha güzel hâle gelmesi için kullanılan ürünlerin tümünü kapsar. Aşağıdaki şişenin üzerindeki dört noktaya tıkla; her biri bir zararlı kimyasal grubunu anlatıyor.
Kozmetiklerde kullanılan koruyucu ve kokuların bazıları toksik ve kanserojendir. Bu yüzden kullandığımız ürünlerin güvenilirlikleri gözden geçirilmelidir.
Kozmetik malzemelerin içerdiği zararlı kimyasallar; ürünün raf ömrünü uzatan koruyucular, kozmetik ürünlerine boyar maddelerden geçen ağır metaller, ham maddelerin hoş olmayan kokusunu maskeleyen koku maddeleri ve ürünlerdeki renkler ile kokuları daha iyi tutan ftalatlardır.
Aynı etken madde neden dört farklı şekilde üretiliyor? Aşağıdaki formlardan birine tıkla; o formun hangi amaca hizmet ettiğini gör. Sekiz sebebin tamamı canvasın altındaki kartta listeli.
İlaçların vücutta istenmeyen tepkimelere neden olmaması için;
dikkat etmek gerekir.
Üretiminde hiçbir kimyasal gübre ve katkı maddesi kullanılmayan, herhangi bir işlemden geçmemiş gıda maddelerine doğal gıda denir.
Tüketilmesi kolay, raf ömrü uzun, koruyucu, renklendirici gibi çeşitli kimyasallar içeren besin maddelerine ise hazır gıda denir.
Hazır gıdalara bozulmayı önlemek, göze güzel görünmesini sağlamak için birçok kimyasal madde katılır. Aşağıdaki etiketteki satırlara tıkla; her katkı grubunun ne işe yaradığını gör.
Hazır gıdaları seçerken ve tüketirken dikkat etmek gerekir. Hazır gıdalar başta obezite olmak üzere birçok hastalığa neden olur. Yeterince vitamin içermedikleri için vücut direncini düşürebilir, hafıza gelişimini engelleyebilir. Hazır gıdalarda kullanılan yağlar genellikle ucuz ve sağlıksız olduğu için damar tıkanıklıklarına yol açarak kalp krizine neden olabilir.
Sıcaklığı ve kullanım sayısını değiştir; yağın hâlinin ve sağlık üzerindeki etkisinin nasıl değiştiğini gör.
Yağlar organik maddelerdir. Yağlar birçok gıda maddesine tat katar. Aşırı yağ tüketimi sağlık için zararlıdır.
Katı yağlara tereyağı, margarin; sıvı yağlara ise zeytinyağı, mısır özü yağı, ayçiçeği yağı, fındık yağı örnek verilebilir.
Yağlar üretim şekline göre sızma, riviera, rafine ve vinterize olarak adlandırılır.
Kızartmadan sonra artan yağı süzüp tekrar tekrar kullanmak, yağ şişesini ocağın yanında ya da pencere önünde tutmak ve yağı dumanı çıkana kadar kızdırmak — üçü de yanlış kullanım örneğidir. Doğrusu: serin, kuru, karanlık bir yerde saklamak ve dumanlanmış yağı atmaktır. Atarken de lavaboya değil, ayrı bir kaba dökülür; atık yağ su kirliliğine yol açar.
Gıda katkıları, ilaç formları ve yağ kullanımı karışık geliyor; doğru grubu seç.
30 sorudan oluşan bu test ile "Kozmetikler - İlaçlar - Gıdalar" ünitesini ne kadar kavradığını gör.
Kozmetik; insan vücudunun bakımı, temizlenmesi ve daha güzel hâle gelmesi için kullanılan ürünlerin tümünü kapsar. Kozmetiklerde kullanılan koruyucu ve kokuların bazıları toksik ve kanserojendir; bu yüzden kullandığımız ürünlerin güvenilirlikleri gözden geçirilmelidir.
Ürünün raf ömrünü uzatan koruyucular; kozmetik ürünlerine boyar maddelerden geçen ağır metaller; ham maddelerin hoş olmayan kokusunu maskeleyen koku maddeleri; ürünlerdeki renkler ile kokuları daha iyi tutan ftalatlar.
İlaçların hap, şurup, iğne ve merhem şeklinde farklı formlarda oluşunun sebebi; doğru dozda alınmasını sağlamak, etken maddesini dış etkilerden korumak, etken maddeleri mide suyu gibi asidik vücut sıvılarından korumak, etken maddelerin tat ve kokularını maskelemektir.
Vücut dokuları içinde istenen bölgeye yerleştirmek, ideal ilaç etkisini sağlamak, ilacın vücutta dağılım ve emilimini kontrol etmek, istenilen şekilde çözünmesini sağlamaktır.
İlaçların vücutta istenmeyen tepkimelere neden olmaması için; ilacın hekim tarafından reçete edilmiş olmasına, hekim tarafından belirlenen dozajda ve dozaj aralığında kullanımına, hekimin veya eczacının önerisi dışında farklı bir yolla (çiğnenerek, bölünerek veya suda çözülerek) kullanılmamasına, kullanma talimatında belirtilen saklama koşullarına ve son kullanma tarihine dikkat etmek gerekir.
Üretiminde hiçbir kimyasal gübre ve katkı maddesi kullanılmayan, herhangi bir işlemden geçmemiş gıda maddelerine doğal gıda denir. Tüketilmesi kolay, raf ömrü uzun, koruyucu, renklendirici gibi çeşitli kimyasallar içeren besin maddelerine hazır gıda denir.
Hazır gıdalar başta obezite olmak üzere birçok hastalığa neden olur. Yeterince vitamin içermedikleri için vücut direncini düşürebilir, hafıza gelişimini engelleyebilir. Hazır gıdalarda kullanılan yağlar genellikle ucuz ve sağlıksız olduğu için damar tıkanıklıklarına yol açarak kalp krizine neden olabilir.
Koruyucular (antimikrobiyal maddeler): hazır gıdaları bakteri, küf ve maya bozulmasından korumak, raf ömrünü uzatmak, doğal renk ve aromayı korumak, pH değerini ayarlamak için kullanılır. Renklendiriciler (gıda boyaları): hazır gıdayı çekici hâle getirmek için kullanılır. Emülgatörler: hazır gıdalara homojen görüntü kazandırmak için eklenir. Tatlandırıcılar: hazır gıdanın tatlı olmasını sağlamak için kullanılır. Pastörizasyon ve UHT: genellikle süt ve süt ürünleri bu yöntemlerle işlenerek dayanıklı hâle getirilir.
Yağlar organik maddelerdir ve birçok gıda maddesine tat katar. Aşırı yağ tüketimi sağlık için zararlıdır. Katı yağlara tereyağı ve margarin; sıvı yağlara zeytinyağı, mısır özü yağı, ayçiçeği yağı ve fındık yağı örnektir. Yağlar üretim şekline göre sızma, riviera, rafine ve vinterize olarak adlandırılır.
Fazla kullanımı başta obezite, kalp hastalığı, kanda kolesterol yükselmesi, damar tıkanıklığı olmak üzere birçok sağlık problemine; yüksek sıcaklıklarda kullanılması yağın zehirli hâle gelmesine, zararlı maddeler oluşmasına ve kanserojen etkiye; defalarca kullanılması kanserojen madde oluşmasına, zararlı yan ürünlere ve bağışıklık sisteminin zarar görmesine; ısı, oksijen ve ışık bulunan yanlış ortamlarda saklanması bozunmasına neden olur.