Üretim, dağıtım ve tüketim tek zincirdir
Bir ürün tarlada ya da fabrikada başlar, yollarda ilerler, birinin elinde biter. Bu zincirin üç halkasına üretim, dağıtım ve tüketim denir ve üçü birbirini besler: dağıtım kolaylaştıkça hem üretim hem tüketim artar. Zinciri yöneten etkenler iki grupta toplanır — doğal unsurlar (iklim, bitki örtüsü, yer şekilleri, toprak, ham madde ve enerji, su) ve beşerî unsurlar (sermaye, iş gücü, teknoloji, ulaşım, reklam, moda…). Bu ünitede bir etkenin hangi halkayı etkilediğini ayırt etmeyi öğreneceğiz; sorular çoğu zaman tam olarak bunu sorar.
İnsanların yaşamlarının devamını sağlayabilmesi, temel ihtiyaçlarının karşılanabilmesi veya daha iyi yaşam şartlarına sahip olabilmeleri amacıyla yapılan etkinliklerin geneline ekonomik faaliyet denir. Ekonomik faaliyetin unsurları üretim, dağıtım ve tüketimdir.
Mal ve hizmetlerin bir dizi işlemden geçirilerek kullanılabilir hâle getirilmesine üretim adı verilir. Üretim, yetiştirme (birincil üretim faaliyeti) ve imalat (ikincil üretim faaliyeti) şeklinde ikiye ayrılır.
Mal ve hizmetlerin üretim alanlarından tüketim merkezlerine veya tüketiciye ulaştırılmasına dağıtım adı verilir. Ulaşımdaki gelişmeler sayesinde hız kazanan dağıtım faaliyetleri, hem üretim hem de tüketimde büyük artışa neden olmuştur.
Mal ve hizmetlerin tüketilmesi, kullanılması faaliyetine tüketim adı verilir. Tüketim, ihtiyaçların çeşitlenmesi, üretimdeki artış ve dağıtımın kolay olması sonucu büyük bir artış göstermiştir.
Tanımın en çok atlanan yeri burasıdır. Üretim ikiye ayrılır: yetiştirme (birincil üretim faaliyeti) ve imalat (ikincil üretim faaliyeti). Tarlada buğday yetiştirmek birincil, o buğdayı una ve ekmeğe çevirmek ikincildir. Şıkta "yetiştirme" gördüğünde birincil, "imalat" gördüğünde ikincil diye eşleştir.
İki kaydırak zinciri sürüyor. Birincisi ulaşım ağının gelişmişliğini, ikincisi gelir düzeyini değiştirir. Canvasta üç büyük kutu (üretim, dağıtım, tüketim) ve aralarında akan ürün noktaları vardır; noktaların akış hızı ulaşım kaydırağına, tüketim kutusunun doluluğu gelir kaydırağına bağlıdır. Ulaşımı kıstığında noktalar yolda birikir ve üretim kutusu tıkanır — ulaşımdaki gelişmeler sayesinde hız kazanan dağıtım faaliyetleri, hem üretim hem de tüketimde büyük artışa neden olmuştur cümlesinin tersi budur. Geliri artırdığında tüketim kutusundaki çeşit sayısı da artar, çünkü gelir düzeyinin yükselmesi ile günümüz dünyasında insanların ihtiyaçları da çeşitlenmiştir.
Üretim, dağıtım ve tüketimi etkileyen doğal unsurlar altı tanedir: iklim · bitki örtüsü · yeryüzü şekilleri · toprak · ham madde ve enerji kaynakları · su kaynakları.
Altı düğme, altı doğal unsur. Canvasın üst şeridinde üç halka (üretim · dağıtım · tüketim) durur; seçtiğin unsurun etkilediği halkalar yanar ve aralarındaki bağlantı okları canlanır. İklimi seçince üçü birden yanar — çünkü kaynak iklimin yalnız üretimi değil, ürünlerin tüketim merkezlerine ulaştırılmasını zorlaştırarak dağıtım ve tüketim üzerinde de olumsuz etkiye neden olduğunu söyler. Alt bölümde o unsurun somut karşılığı çizilir: iklimde güneş-rüzgâr-su santralleri, bitki örtüsünde orman ve arı kovanları, yer şekillerinde engebeli ve düz arazinin yan yana karşılaştırılması, toprakta kök ve ham madde oku, ham madde ve enerjide fabrikaya giren iki ayrı hat, su kaynaklarında hem sulama hem taşıma işlevi.
Tarımsal faaliyetler, iklim özellikleriyle sıkı ilişki içerisindedir. Tarım ve hayvancılıktan elde edilen ürünler, sanayide ham madde olarak da kullanıldığından bazı sanayi tesislerindeki üretim de iklime bağlı olarak değişmektedir. İklim şartları; su, güneş ve rüzgâr ile çalışan enerji santrallerinin üretimini de etkilemektedir. Olumsuz hava şartları, üretimi etkilediği gibi ürünlerin tüketim merkezlerine ulaştırılmasını zorlaştırarak dağıtım ve tüketim üzerinde de olumsuz etkiye neden olur.
Farklı iklim tiplerine bağlı olarak farklı bitki toplulukları görülür. Bitki örtüsünü etkileyen iklim, orman ürünleri üretimini, hayvancılık ve arıcılık faaliyetlerini de etkilemektedir.
Yeryüzü şekillerinin engebeli olduğu yerlerde tarım alanları sınırlı olmakta, sanayi tesislerinin kurulması güç olmakta, ulaşım olumsuz etkilenmekte ve bu durumda ham maddenin ve üretilen ürünlerin taşınmasını zorlaştırmaktadır. Genel olarak düz araziler, engebeli arazilere göre üretimin fazla, dağıtımın kolay, tüketimin de arttığı alanlar olarak dikkat çekmektedir.
Toprak, bitki örtüsünün varlığı, hayvancılık ve ormancılık faaliyetlerine yönelik üretim ile bazı sanayi kollarına ait ham madde ihtiyacının karşılanmasında önemlidir.
Ham maddenin kullanılabilir hâle gelebilmesi için sanayi tesislerine, bu tesislerde üretimin gerçekleşebilmesi için de enerji kaynaklarına ihtiyaç vardır. Ham madde ve enerji kaynaklarının fazla olduğu alanlar, aynı zamanda önemli üretim sahalarıdır.
Tarımda, balıkçılıkta, hidroelektrik enerji üretiminde, demir-çelik fabrikaları gibi sanayi tesislerinde su kaynaklarından yararlanılmaktadır. Ayrıca su kaynakları üzerinde gerçekleştirilen ulaşım faaliyetleriyle üretilen ürünlerin dağıtımı da sağlanmaktadır.
Su kaynakları, doğal unsurlar arasında hem üretimi hem dağıtımı açıkça etkilediği belirtilen tek maddedir — son cümle bunu doğrudan söylüyor.
Beşerî unsurlar üç sütunda toplanıyor. Sütunları ezberlerken dikkat edilecek şey, bazı unsurların birden fazla sütunda yer alması.
On üç düğme, beşerî unsur şemasındaki bütün maddeler. Canvasta üç sütun vardır: ÜRETİM, DAĞITIM, TÜKETİM. Seçtiğin unsur hangi sütun ya da sütunlarda geçiyorsa o sütunlar yanar ve unsur adı o sütunların içine yerleşir. Teknolojik gelişmeleri seçtiğinde üç sütunun üçü birden yanar — şemada bu madde üç listede de bulunur ve sınavda en çok tuzak kurulan yer burasıdır. Altta o unsurun açıklaması yazılır.
Şemadaki tek madde üç listede de geçiyor: teknolojik gelişmeler. Üretimde yeni makinelerin kullanımı yoluyla, dağıtımda ürünlerin özel olarak yapılmış araçlarla tüketiciye ulaştırılması yoluyla, tüketimde ise ihtiyaçların çeşitlenmesi ve ürünlere erişimin kolaylaşması yoluyla etkilidir. "Aşağıdakilerden hangisi yalnız üretimi etkileyen beşerî unsurdur?" biçiminde bir soruda teknolojik gelişmeler doğru cevap olamaz. Modern pazarlama teknikleri maddesi ise anlatımda dağıtım ve tüketimin artmasında etkili sayılırken şemada yalnız dağıtım sütununda yer alır; bu ayrımı da not et.
Üretimi etkileyen beşerî unsurların başında gelmektedir. Tarım, hayvancılık, ormancılık ve balıkçılık insanların temel ihtiyaçlarını karşılama noktasında doğadaki unsurlardan etkilenmektedir. Tarımsal üretimde yaşanan dalgalanmalar tarıma dayalı sanayi kollarını da etkilemektedir.
Üretimde ham madde ve enerji ihtiyacını karşılayan enerji kaynaklarının çıkarılmasında, üretim için gerekli olan tesislerin yapılması ve araç ve gereçlerin alınmasında önemlidir. Mevcut kaynaklar bakımından zengin olan birçok ülkenin yeterli üretimi yapamamasında sermaye azlığı önemli rol oynamaktadır.
Son cümle sınavın sevdiği bir çıkarımdır: kaynak zenginliği tek başına üretim demek değildir; sermaye olmadan kaynak yerinde kalır.
Bir ülkede ekonomik etkinliklere katılabilen aktif nüfusun yeterli ve nitelikli olması üretimin sağlıklı yürümesi açısından önemlidir. Teknolojik gelişmelerle üretim faaliyetlerinde yeni makinelerin kullanımı, nitelikli ve eğitimli iş gücünün önemini artırırken üretimde insan gücüne duyulan ihtiyacı ise azaltmaktadır.
Tek cümlede iki zıt yön var: teknoloji nitelikli iş gücünün önemini artırır, insan gücü ihtiyacını azaltır. Soru bu ikisini karıştırarak gelir.
Sanayi Devrimi öncesinde üretim insan ve hayvan gücüyle yapıldığı için sınırlıydı. Günümüzde ise teknolojik gelişmeler ve sanayi üretimin hızlı ve kolay olmasını sağlamaktadır.
Ürünlerin tüketiciye bozulmadan ve en kısa sürede ulaştırılması, üretimin devamlılığı açısından oldukça önemlidir. Dağıtımın sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için çeşitli ve gelişmiş bir ulaşım ağına ihtiyaç vardır.
Dağıtım ve pazarlama faaliyetlerinin güvenli ve hızlı bir şekilde yapılabilmesinde insan kaynaklarının önemi fazladır.
Bir ürünün ve bir hizmetin satışını kolaylaştırarak dağıtım ve tüketimin artmasında etkilidir. Ulaşım sistemlerindeki gelişmeler ile ürünlerin özel olarak yapılmış araçlarla tüketiciye ulaştırılması da pazarlama süreçlerini kolaylaştırmıştır.
Ulaşım olanaklarının geliştiği yerlerde dağıtım kolay ve ucuz, ulaşım hatlarından uzak dağınık kırsal yerlerde ise zor ve pahalıdır.
İhtiyaçlar: İnsanların temel ihtiyaçları tüketilen ürünlerin türünü belirler.
Gelir Düzeyi: Gelir düzeyinin yükselmesi ile günümüz dünyasında insanların ihtiyaçları da çeşitlenmiştir.
Reklam: Kitle iletişim araçlarıyla ürünlerin reklamının yapılması tüketimi artırmıştır.
Moda: Bazı ürünlerin toplumun geneli tarafından beğenildiği için moda hâline gelmesi tüketimin artmasına neden olmaktadır.
Sanayi Devrimi’yle birlikte buharla çalışan makinelerin icat edilmesi ve ulaşımın gelişmesi üretimde büyük bir artış sağlamış, ham maddelerin sanayi merkezlerine; üretilen ürünlerin de tüketim merkezlerine taşınması kolaylaşmıştır.
Cümle zincirin üç halkasını da tek seferde kapsıyor: üretim artar, ham madde taşınır (dağıtımın giriş yönü), ürün tüketim merkezine ulaşır (dağıtımın çıkış yönü).
Tarım, hayvancılık, ormancılık ve balıkçılık gibi faaliyetler, başlıca ekonomik etkinlikler arasında yer alan en yaygın üretim şeklidir. Düzenli ulaşım ve pazarlama sistemleri sayesinde modern tarım gelişmektedir.
Tarım ve hayvancılıkta bozulabilir ürünler bulunduğu için ürünlerin uzak üretim alanlarından pazarlara ulaştırılabilmesi için özel taşıma ve paketleme sistemlerine ihtiyaç vardır.
Bu tezgâh, "bozulabilir ürünler" cümlesini canlandırır. Birinci kaydırak üretim alanı ile pazar arasındaki mesafeyi, ikincisi taşıma ve paketleme sisteminin kalitesini değiştirir. Canvasta bir kamyon yol boyunca ilerler; üstündeki ürün simgeleri yolculuk boyunca tazeliğini kaybeder. Özel taşıma ve paketleme kalitesi düşükken uzun mesafede ürünlerin çoğu pazara bozulmuş ulaşır; kaliteyi yükselttiğinde aynı mesafede ürünler taze kalır. Sağdaki çubuk pazara ulaşan sağlam ürün oranını gösterir. Sonuç cümlesi altta yazılır.
| Ölçüt | Üretim | Dağıtım | Tüketim |
|---|---|---|---|
| Tanım | Mal ve hizmetlerin bir dizi işlemden geçirilerek kullanılabilir hâle getirilmesi | Mal ve hizmetlerin üretim alanlarından tüketim merkezlerine veya tüketiciye ulaştırılması | Mal ve hizmetlerin tüketilmesi, kullanılması |
| Alt türleri | Yetiştirme (birincil), imalat (ikincil) | — | — |
| Artış sebebi | Teknolojik gelişmeler ve sanayi | Ulaşımdaki gelişmeler | İhtiyaçların çeşitlenmesi, üretimdeki artış, dağıtımın kolay olması |
| Beşerî unsurlar | Tarımsal faaliyetler, sermaye, iş gücü ve eğitimi, teknolojik gelişmeler, sanayi | Ulaşım, teknolojik gelişmeler, modern pazarlama teknikleri, iletişim, insan kaynakları, yerleşim özellikleri | İhtiyaçlar, gelir düzeyi, teknolojik gelişmeler, reklam, moda |
Ulaşım hem doğal unsurlar bölümünde geçiyor (yeryüzü şekilleri ulaşımı olumsuz etkiler, su kaynakları üzerinden ulaşım yapılır) hem de beşerî unsurlar arasında ayrı bir madde olarak yer alıyor. Aradaki fark şudur: doğal unsurlar bölümünde anlatılan, doğanın ulaşımı nasıl kolaylaştırdığı ya da zorlaştırdığıdır; beşerî unsur olarak "ulaşım" ise insanın kurduğu ulaşım ağıdır — dağıtımın sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için çeşitli ve gelişmiş bir ulaşım ağına ihtiyaç vardır.
Bu ünitenin üç kavramı gün içinde en az on kez karşına çıkıyor — çoğu zaman fark etmeden.
Siparişinin "dağıtım merkezinde" yazması bu ünitenin ikinci halkası: mal ve hizmetlerin üretim alanlarından tüketim merkezlerine veya tüketiciye ulaştırılmasına dağıtım adı verilir. Kargonun bir günde gelmesi ise şu cümlenin sonucudur: ulaşımdaki gelişmeler sayesinde hız kazanan dağıtım faaliyetleri, hem üretim hem de tüketimde büyük artışa neden olmuştur.
Fiyat etiketindeki artış doğrudan iklim etkisidir: tarımsal faaliyetler, iklim özellikleriyle sıkı ilişki içerisindedir ve olumsuz hava şartları, üretimi etkilediği gibi ürünlerin tüketim merkezlerine ulaştırılmasını zorlaştırarak dağıtım ve tüketim üzerinde de olumsuz etkiye neden olur. Yani iklim üç halkayı birden vurur.
Bir modelin bir anda herkeste görünmesi iki maddenin toplamıdır: kitle iletişim araçlarıyla ürünlerin reklamının yapılması tüketimi artırmıştır ve bazı ürünlerin toplumun geneli tarafından beğenildiği için moda hâline gelmesi tüketimin artmasına neden olmaktadır. İkisi de tüketim sütununda.
Marketin arkasında duran soğutuculu kamyon bir cümlenin karşılığı: tarım ve hayvancılıkta bozulabilir ürünler bulunduğu için ürünlerin uzak üretim alanlarından pazarlara ulaştırılabilmesi için özel taşıma ve paketleme sistemlerine ihtiyaç vardır.
Yeni model çıkınca eskisini değiştirme isteği, gelir düzeyi ve teknolojinin tüketim sütunundaki ortak etkisidir: gelir düzeyinin yükselmesi ile günümüz dünyasında insanların ihtiyaçları da çeşitlenmiştir. Teknolojik gelişmeler bu sütunda da yer alır.
Bazı adreslere kargonun ulaşmaması ya da ek ücret istenmesi ayrı bir maddedir: ulaşım olanaklarının geliştiği yerlerde dağıtım kolay ve ucuz, ulaşım hatlarından uzak dağınık kırsal yerlerde ise zor ve pahalıdır. Bu, yerleşim özellikleri maddesidir.
Kantindeki çeşidin okuldan okula değişmesi ihtiyaçlar maddesiyle açıklanır: insanların temel ihtiyaçları tüketilen ürünlerin türünü belirler. Talep neyse raf da ona göre şekillenir.
Panelin bulutlu günde az üretmesi iklimin enerji üzerindeki etkisidir: iklim şartları; su, güneş ve rüzgâr ile çalışan enerji santrallerinin üretimini de etkilemektedir. Aynı sebeple rüzgâr türbinleri rüzgârın düzenli olduğu yerlere kurulur.
İlanlarda deneyim ve sertifika istenmesi tek cümlede yazılı: teknolojik gelişmelerle üretim faaliyetlerinde yeni makinelerin kullanımı, nitelikli ve eğitimli iş gücünün önemini artırırken üretimde insan gücüne duyulan ihtiyacı ise azaltmaktadır. Sayı azalıyor, aranan nitelik yükseliyor.
Rastgele bir etken gelir; onu doğal mı beşerî mi olduğuna ve hangi halkayı etkilediğine göre yerleştirmen istenir.
43 soruluk test · ekonomik faaliyet ve üç unsur, üretimin birincil-ikincil ayrımı, altı doğal unsur, üretim-dağıtım-tüketimi etkileyen beşerî unsur sütunları ve sektörlerin ekonomiye etkileri
İnsanların yaşamlarının devamını sağlayabilmesi, temel ihtiyaçlarının karşılanabilmesi veya daha iyi yaşam şartlarına sahip olabilmeleri amacıyla yapılan etkinliklerin geneline ekonomik faaliyet denir. Ekonomik faaliyet unsurları üretim, dağıtım ve tüketimdir. Üretim: Mal ve hizmetlerin bir dizi işlemden geçirilerek kullanılabilir hâle getirilmesine üretim adı verilir. Üretim, yetiştirme (birincil üretim faaliyeti) ve imalat (ikincil üretim faaliyeti) şeklinde ikiye ayrılır. Dağıtım: Mal ve hizmetlerin üretim alanlarından tüketim merkezlerine veya tüketiciye ulaştırılmasına dağıtım adı verilir. Ulaşımdaki gelişmeler sayesinde hız kazanan dağıtım faaliyetleri, hem üretim hem de tüketimde büyük artışa neden olmuştur. Tüketim: Mal ve hizmetlerin tüketilmesi, kullanılması faaliyetine tüketim adı verilir. Tüketim, ihtiyaçların çeşitlenmesi, üretimdeki artış ve dağıtımın kolay olması sonucu büyük bir artış göstermiştir.
İklim: Tarımsal faaliyetler, iklim özellikleriyle sıkı ilişki içerisindedir. Tarım ve hayvancılıktan elde edilen ürünler, sanayide ham madde olarak da kullanıldığından bazı sanayi tesislerindeki üretim de iklime bağlı olarak değişmektedir. İklim şartları; su, güneş ve rüzgâr ile çalışan enerji santrallerinin üretimini de etkilemektedir. Olumsuz hava şartları, üretimi etkilediği gibi ürünlerin tüketim merkezlerine ulaştırılmasını zorlaştırarak dağıtım ve tüketim üzerinde de olumsuz etkiye neden olur. Bitki Örtüsü: Farklı iklim tiplerine bağlı olarak farklı bitki toplulukları görülür. Bitki örtüsünü etkileyen iklim, orman ürünleri üretimini, hayvancılık ve arıcılık faaliyetlerini de etkilemektedir.
Yeryüzü Şekilleri: Yeryüzü şekillerinin engebeli olduğu yerlerde tarım alanları sınırlı olmakta, sanayi tesislerinin kurulması güç olmakta, ulaşım olumsuz etkilenmekte ve bu durumda ham maddenin ve üretilen ürünlerin taşınmasını zorlaştırmaktadır. Genel olarak düz araziler, engebeli arazilere göre üretimin fazla, dağıtımın kolay, tüketimin de arttığı alanlar olarak dikkat çekmektedir. Toprak: Toprak, bitki örtüsünün varlığı, hayvancılık ve ormancılık faaliyetlerine yönelik üretim ile bazı sanayi kollarına ait ham madde ihtiyacının karşılanmasında önemlidir. Ham Madde ve Enerji Kaynakları: Ham maddenin kullanılabilir hâle gelebilmesi için sanayi tesislerine, bu tesislerde üretimin gerçekleşebilmesi için de enerji kaynaklarına ihtiyaç vardır. Ham madde ve enerji kaynaklarının fazla olduğu alanlar, aynı zamanda önemli üretim sahalarıdır. Su Kaynakları: Tarımda, balıkçılıkta, hidroelektrik enerji üretiminde, demir-çelik fabrikaları gibi sanayi tesislerinde su kaynaklarından yararlanılmaktadır. Ayrıca su kaynakları üzerinde gerçekleştirilen ulaşım faaliyetleriyle üretilen ürünlerin dağıtımı da sağlanmaktadır.
Tarımsal faaliyetler, sermaye, iş gücü ve eğitimi, teknolojik gelişmeler, sanayi. Tarımsal Faaliyetler: Üretimi etkileyen beşerî unsurların başında gelmektedir. Tarımsal üretimde yaşanan dalgalanmalar tarıma dayalı sanayi kollarını da etkilemektedir. Sermaye: Üretimde ham madde ve enerji ihtiyacını karşılayan enerji kaynaklarının çıkarılmasında, üretim için gerekli olan tesislerin yapılması ve araç ve gereçlerin alınmasında önemlidir. Mevcut kaynaklar bakımından zengin olan birçok ülkenin yeterli üretimi yapamamasında sermaye azlığı önemli rol oynamaktadır. İş Gücü ve Eğitimi: Bir ülkede ekonomik etkinliklere katılabilen aktif nüfusun yeterli ve nitelikli olması üretimin sağlıklı yürümesi açısından önemlidir. Teknolojik gelişmelerle üretim faaliyetlerinde yeni makinelerin kullanımı, nitelikli ve eğitimli iş gücünün önemini artırırken üretimde insan gücüne duyulan ihtiyacı ise azaltmaktadır. Teknolojik Gelişmeler: Sanayi Devrimi öncesinde üretim insan ve hayvan gücüyle yapıldığı için sınırlıydı. Günümüzde ise teknolojik gelişmeler ve sanayi üretimin hızlı ve kolay olmasını sağlamaktadır.
Ulaşım, teknolojik gelişmeler, modern pazarlama teknikleri, iletişim, insan kaynakları, yerleşim özellikleri. Ulaşım: Ürünlerin tüketiciye bozulmadan ve en kısa sürede ulaştırılması, üretimin devamlılığı açısından oldukça önemlidir. Dağıtımın sağlıklı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için çeşitli ve gelişmiş bir ulaşım ağına ihtiyaç vardır. İnsan Kaynakları: Dağıtım ve pazarlama faaliyetlerinin güvenli ve hızlı bir şekilde yapılabilmesinde insan kaynaklarının önemi fazladır. Modern Pazarlama Teknikleri: Bir ürünün ve bir hizmetin satışını kolaylaştırarak dağıtım ve tüketimin artmasında etkilidir. Ulaşım sistemlerindeki gelişmeler ile ürünlerin özel olarak yapılmış araçlarla tüketiciye ulaştırılması da pazarlama süreçlerini kolaylaştırmıştır. Yerleşim Özellikleri: Ulaşım olanaklarının geliştiği yerlerde dağıtım kolay ve ucuz, ulaşım hatlarından uzak dağınık kırsal yerlerde ise zor ve pahalıdır.
İhtiyaçlar, gelir düzeyi, teknolojik gelişmeler, reklam, moda. İhtiyaçlar: İnsanların temel ihtiyaçları tüketilen ürünlerin türünü belirler. Gelir Düzeyi: Gelir düzeyinin yükselmesi ile günümüz dünyasında insanların ihtiyaçları da çeşitlenmiştir. Reklam: Kitle iletişim araçlarıyla ürünlerin reklamının yapılması tüketimi artırmıştır. Moda: Bazı ürünlerin toplumun geneli tarafından beğenildiği için moda hâline gelmesi tüketimin artmasına neden olmaktadır.
Sanayi Devrimi’yle birlikte buharla çalışan makinelerin icat edilmesi ve ulaşımın gelişmesi üretimde büyük bir artış sağlamış, ham maddelerin sanayi merkezlerine; üretilen ürünlerin de tüketim merkezlerine taşınması kolaylaşmıştır. Tarım, hayvancılık, ormancılık ve balıkçılık gibi faaliyetler, başlıca ekonomik etkinlikler arasında yer alan en yaygın üretim şeklidir. Düzenli ulaşım ve pazarlama sistemleri sayesinde modern tarım gelişmektedir. Tarım ve hayvancılıkta bozulabilir ürünler bulunduğu için ürünlerin uzak üretim alanlarından pazarlara ulaştırılabilmesi için özel taşıma ve paketleme sistemlerine ihtiyaç vardır.
Teknolojik gelişmeler üç sütunda birden geçer (üretim, dağıtım, tüketim) — "yalnız üretimi etkileyen" sorusunda doğru cevap olamaz. Üretim yetiştirme (birincil) ve imalat (ikincil) olarak ikiye ayrılır. Sermaye azlığı, kaynak bakımından zengin ülkelerin yeterli üretim yapamamasının sebebidir. Teknoloji nitelikli iş gücünün önemini artırır, insan gücü ihtiyacını azaltır. Düz araziler, engebeli arazilere göre üretimin fazla, dağıtımın kolay, tüketimin arttığı alanlardır.