Yokuş
yukarı
taşıma
Difüzyon kendiliğinden olur; aktif taşıma olmaz. Küçük moleküller az yoğun ortamdan çok yoğun ortama, yani doğal akışın tersine taşınır — ve bunun bir bedeli vardır: ATP.
Küçük moleküllerin az yoğun olduğu ortamdan çok yoğun olduğu ortama doğru enerji (ATP) harcanarak enzim ve taşıyıcı proteinler yardımıyla taşınmasına aktif taşıma denir. ATP'yi kapat ve taşımanın durduğunu gör.
Sinir hücrelerinde uyartı iletimi sırasında sodyum ve potasyum iyonları aktif taşıma ile yer değiştirir.
Maddeler az yoğun olduğu ortamdan çok yoğun olduğu ortama doğru taşınır. Pasif taşımanın tam tersi yön.
Aktif taşımada enerji (ATP) harcanır.
Canlı hücrede gerçekleşir. Pasif taşımadan ayıran ikinci nokta: pasif taşıma canlı ve cansız ortamlarda olabilir.
Enzimler görev yapar. Taşınma enzim ve taşıyıcı proteinler yardımıyla gerçekleşir.
Küçük yapılı moleküllerin geçişi sağlanır. Büyük moleküller endositoz ve ekzositozla taşınır.
Su, hiçbir zaman aktif yolla taşınmaz; sadece osmozla yer değiştirir.
Sınav sorusunun neredeyse tamamı bu karşılaştırmadan çıkıyor. Düğmelerle iki taşımayı yan yana koy.
| Özellik | Pasif Taşıma | Aktif Taşıma |
|---|---|---|
| Yön | Çok yoğun → az yoğun | Az yoğun → çok yoğun |
| ATP | Harcanmaz | Harcanır |
| Enerji kaynağı | Moleküllerin kinetik enerjisi | ATP |
| Ortam | Canlı ve cansız ortamlarda gerçekleşebilir | Canlı hücrede gerçekleşir |
| Görevliler | Fosfolipit tabaka ya da protein kanalları | Enzimler ve taşıyıcı proteinler |
| Molekül boyu | Küçük moleküller | Küçük yapılı moleküller |
| Su | Osmozla yer değiştirir | Su hiçbir zaman aktif yolla taşınmaz |
Aşağıdaki durumların hepsi 16, 17 ve 18. ünitelerin kaynağından. Doğru taşıma yolunu seç.
Yediğin yemekten çıkan enerjinin önemli bir kısmı, moleküllerin doğal akışının tersine taşınmasına gidiyor. Aşağıdakiler bunun görünen yüzü.
Sinir hücrelerinde uyartı iletimi sırasında sodyum ve potasyum iyonları aktif taşıma ile yer değiştirir. Parmağını çektiğinde çalışan mekanizma bu.
Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama taşıma kendiliğinden olmaz. Difüzyonun bedeli yoktur ama aktif taşımanın vardır: ATP harcanır.
Yok. Aktif taşıma canlı hücrede gerçekleşir. Pasif taşıma ise canlı ve cansız ortamlarda gerçekleşebilir — çayın rengi bardakta da yayılır.
Su hiçbir zaman aktif yolla taşınmaz, sadece osmozla yer değiştirir. Vücut suyu taşımaz; suyun gideceği yeri, çözünen madde derişimini değiştirerek belirler.
Aktif taşımada enzimler görev yapar; taşıma enzim ve taşıyıcı proteinler yardımıyla olur. Zar tek başına bir molekülü yokuş yukarı itemez.
Aktif taşımada küçük yapılı moleküllerin geçişi sağlanır. Büyük moleküller için başka yol var: endositoz ve ekzositoz.
Madde azdan çoğa mı gidiyor? Öyleyse aktif taşımadır ve ATP harcanır. Çoktan aza gidiyorsa pasiftir ve ATP harcanmaz. Yön, cevabın kendisi.
Difüzyon ve osmoz pasif, bu ünite aktif — üçü birlikte küçük moleküllerin taşınmasını oluşturuyor. Büyük moleküller ayrı bir başlık.
En sık kurulan tuzak: "su aktif taşınır" ve "aktif taşıma cansız ortamda da olur". İkisi de yanlış. Bir de kolaylaştırılmış difüzyon taşıyıcı protein kullanır ama ATP harcamaz — protein görmek aktif taşıma demek değil.
24 sorudan oluşan bu test ile aktif taşıma ünitesini ne kadar kavradığını gör.
Küçük moleküllerin az yoğun olduğu ortamdan çok yoğun olduğu ortama doğru enerji (ATP) harcanarak enzim ve taşıyıcı proteinler yardımıyla taşınmasına aktif taşıma denir.
Maddeler az yoğun olduğu ortamdan çok yoğun olduğu ortama doğru taşınır. Bu, pasif taşımanın tam tersi yöndür.
Aktif taşımada enerji (ATP) harcanır. Pasif taşımada ise ATP harcanmaz; enerji moleküllerin kinetik enerjisinden sağlanır.
Aktif taşıma canlı hücrede gerçekleşir. Pasif taşıma ise canlı ve cansız ortamlarda gerçekleşebilir.
Aktif taşımada enzimler görev yapar; taşınma enzim ve taşıyıcı proteinler yardımıyla gerçekleşir.
Aktif taşımada küçük yapılı moleküllerin geçişi sağlanır. Büyük moleküller endositoz ve ekzositozla taşınır.
Su, hiçbir zaman aktif yolla taşınmaz; sadece osmozla yer değiştirir.
Sinir hücrelerinde uyartı iletimi sırasında sodyum ve potasyum iyonları aktif taşıma ile yer değiştirir.
Kolaylaştırılmış difüzyonda da taşıyıcı protein görev alır ama enerji harcanmaz. Aktif taşımayı ayıran şey proteinin varlığı değil, taşımanın yönü ve ATP harcanmasıdır.