TYT · ÜNİTE 61 · ÜÇGENLERDE EŞLİK

Altı eşitlik için
üç eleman yeter.

İki üçgenin eş olması üç kenar ve üç açının hepsinin eşit olması demektir. Ama bunu göstermek için altısını tek tek ölçmen gerekmez: en az biri kenar olmak üzere üç eleman yeterlidir. K.A.K., A.K.A. ve K.K.K. bunun üç ayrı yoludur.

K.A.K.
kenar-açı-kenar
A.K.A.
açı-kenar-açı
K.K.K.
kenar-kenar-kenar
01 / ÜÇGENLERDE EŞLİK

Aynı biçim, aynı büyüklük

Konu özetinin tanımı: karşılıklı kenar uzunlukları ve bu kenarların karşılarındaki açılarının ölçüleri eşit olan üçgenler eştir. ABC ile DEF üçgenlerinin karşılıklı açı ölçüleri ve karşılıklı kenar uzunlukları eşit ise bu üçgenlere eş üçgenler denir ve ABC ≅ DEF ile gösterilir.

KENARLARI ARASINDA
|AB| = |DE|
|BC| = |EF|
|AC| = |DF|
AÇILARI ARASINDA
m(Â) = m(D̂)
m(B̂) = m(Ê)
m(Ĉ) = m(F̂)
İKİ TEMEL MADDE

İki üçgenin eş olması için karşılıklı bütün açılarının ölçüleri ve karşılıklı bütün kenarlarının uzunlukları eşit olmalıdır.

Verilen üçgenlerde en az biri kenar olmak üzere üçer elemanının eş olması üçgenlerin eşliği için yeterlidir. Bütün eşlik teoremleri bu cümlenin üç ayrı hâlidir — ve "en az biri kenar" şartı bu ünitenin can alıcı noktasıdır.

İNTERAKTİF: EŞ ÜÇGENLER — KARŞILIKLI ELEMANLARI EŞLE
SIRALAMA TESADÜF DEĞİL

ABC ≅ DEF yazıldığında A ↔ D, B ↔ E, C ↔ F eşlemesi kastedilir. Harflerin sırası bozulursa hangi kenarın hangisine eşit olduğu da değişir; ABC ≅ DEF ile ABC ≅ EDF aynı şeyi söylemez.

02 / EŞLİK TEOREMLERİ

Üç yol: K.A.K., A.K.A., K.K.K.

Üçünde de üçer eleman kullanılır ve üçünde de en az bir kenar bulunur.

K.A.K. EŞLİK TEOREMİ

Karşılıklı iki kenarı ve bu iki kenarın oluşturduğu açılarının ölçüleri eşit olan üçgenler eştir.

|AB| = |DE|
|AC| = |DF|
m(BÂC) = m(ED̂F)
A.K.A. EŞLİK TEOREMİ

Karşılıklı olarak ikişer açısının ölçüsü eşit ve eşit açılar arasındaki kenar uzunlukları da aynı olan üçgenler eştir.

|BC| = |EF|
m(AB̂C) = m(DÊF)
m(AĈB) = m(DF̂E)
K.K.K. EŞLİĞİ

Kenarları arasındaki bire bir eşleme ile karşılıklı kenarları eş olan üçgenlere eş üçgenler denir.

|AB| = |DE|
|AC| = |DF|
|BC| = |EF|
İNTERAKTİF: EŞLİK TEOREMİ GEZGİNİ — KULLANILAN ELEMANLAR YANIYOR
K.A.K.'TA AÇI ARADA OLMALI

K.A.K.'ta eşit olan açı, eşit olan iki kenarın arasında bulunmak zorundadır. Açı kenarlardan birinin karşısında kalırsa (K.K.A. durumu) iki farklı üçgen çizilebilir ve eşlik garantilenmez. A.K.A.'da da kenar, eşit iki açının arasındadır.

03 / ÜÇ AÇI NEDEN YETMEZ

Eşlik ile benzerliğin sınırı

Konu özeti "en az biri kenar olmak üzere üç eleman" diyor. Buradaki "en az biri kenar" şartı, üç açısı eşit olan üçgenlerin eş olmak zorunda olmadığını söylüyor.

İNTERAKTİF: AYNI AÇILAR, FARKLI BÜYÜKLÜK — ÖLÇEK KAYDIRAKLI
KARŞILAŞTIRMA: EŞLİK ↔ BENZERLİK
ÖLÇÜT EŞLİK (≅) BENZERLİK (~)
Açılar karşılıklı olarak eşit karşılıklı olarak eşit
Kenarlar karşılıklı olarak eşit karşılıklı olarak orantılı
Oran k k = 1 k herhangi bir pozitif sayı
Üç açı eşitse eş olmak zorunda değil benzer olmak zorunda
Kapsam her eş üçgen aynı zamanda benzerdir her benzer üçgen eş değildir
TUZAK: EŞLİK BENZERLİĞİN ÖZEL HÂLİDİR

Eş iki üçgen aynı zamanda benzerdir ve benzerlik oranı k = 1 dir. Tersi doğru değildir: benzer iki üçgen, oran 1 olmadıkça eş olmaz. 62. ünitede bu ilişkinin tamamı işleniyor.

04 / EŞLİĞİN SONUÇLARI

Eşitlik her şeye yayılır

İki üçgen eşse yalnız kenarları ve açıları değil, içlerinden çizilen bütün doğru parçaları da eşit olur.

KONU ÖZETİNİN MADDESİ

Eş iki üçgenin karşılıklı açıortay uzunlukları, karşılıklı kenarortay uzunlukları ve karşılıklı yükseklikleri eştir.

ABC ≅ DEF ⇒ hₐ = h_d · n_A = n_D · V_a = V_d
İNTERAKTİF: EŞLİĞİN TAŞIDIKLARI — HANGİ ELEMAN EŞİT
OYUN: HANGİ EŞLİK KURALI 0 / 0
ÇEVRE VE ALAN DA EŞİTTİR

Üç kenar birebir eşit olduğu için eş üçgenlerin çevreleri eşittir; taban ve o tabana ait yükseklik de eşit olduğu için alanları eşittir. Tersi doğru değildir — alanları eşit olan iki üçgen eş olmak zorunda değildir.

05 / GÜNLÜK HAYAT

Eşlik nerede lazım?

Bir şeyin birden çok kopyasının birebir aynı çıkması gereken her yerde eşlik var.

KULÜP FLAMASI

Otuz kişiye üçgen flama kesilecek. Bir şablon çıkarıp hepsini ondan kesersen K.K.K. gereği hepsi eş olur; gözle kesersen olmaz.

ÇADIR KAPAĞI

Çadırın iki yan üçgeni eş olmalı, yoksa fermuar tutmaz. Üretici iki kenarı ve aradaki açıyı sabitler — K.A.K.

FOTOĞRAF BÜYÜTME

Aynı fotoğrafın 10×15 ve 20×30 baskısı benzerdir, eş değildir. Açılar aynı, kenarlar orantılı; eşlik için ölçeğin 1 olması gerekirdi.

MASA AYAĞI

Dört ayaklı masanın destek üçgenleri eş değilse masa sallanır. Marangoz her seferinde aynı iki uzunluk ve aynı açıyla keser.

ORİGAMİ

Kare kâğıdı köşegeni boyunca katladığında üst üste gelen iki üçgen eştir; katlama zaten üç kenarın birebir çakışmasıdır — K.K.K.

DUVAR FAYANSI

Üçgen fayanslar ancak eşse boşluksuz döşenir. Bir tanesinin kenarı 1 mm kısa olsa desen birkaç sıra sonra kayar.

SAHNE DEKORU

Tiyatro kulübünde sahnenin iki yanına simetrik üçgen panolar yapılıyor. Aynadaki görüntü gibi ters dursalar da eştirler; eşlikte konum değil ölçüler önemlidir.

GİTAR PENASI

Aynı paketten çıkan penalar eştir; biri kaybolunca yenisi aynı tınıyı verir. Farklı kalınlıktaki bir pena eş değil, sadece benzer olurdu.

HARİTA ÜÇGENLEMESİ

Arazi ölçümünde bir kenar ve iki açı ölçülüp üçgen kurulur — A.K.A. Ölçüm doğruysa çizilen üçgen araziyle eştir ve kalan kenarlar hesapla bulunur.

06 / BİLGİ TESTİ

Öğrendiklerini test et

Eşliğin tanımı, K.A.K. / A.K.A. / K.K.K. eşlik teoremleri, üç açının neden yetmediği ve eşliğin açıortay, kenarortay, yükseklik, çevre ile alana taşınması üzerine 32 soru.

Soru 1 / 10
Puan: 0
Soru yükleniyor...
07 / ÖZET

Akılda kalacak özet kartları

EŞLİK TANIMI

Karşılıklı kenar uzunlukları ve bu kenarların karşılarındaki açılarının ölçüleri eşit olan üçgenler eştir; ABC ≅ DEF ile gösterilir.

ALTI EŞİTLİK

|AB| = |DE|, |BC| = |EF|, |AC| = |DF| ve m(Â) = m(D̂), m(B̂) = m(Ê), m(Ĉ) = m(F̂).

ÜÇ ELEMAN YETER

Verilen üçgenlerde en az biri kenar olmak üzere üçer elemanının eş olması, üçgenlerin eşliği için yeterlidir.

K.A.K.

Karşılıklı iki kenarı ve bu iki kenarın oluşturduğu açılarının ölçüleri eşit olan üçgenler eştir. Açı iki kenarın arasındadır.

A.K.A.

İkişer açısının ölçüsü eşit ve eşit açılar arasındaki kenar uzunlukları da aynı olan üçgenler eştir.

K.K.K.

Kenarları arasındaki bire bir eşleme ile karşılıklı kenarları eş olan üçgenler eştir.

ÜÇ AÇI YETMEZ

Üç eleman içinde en az biri kenar olmalıdır; yalnız üç açı eşitse üçgenler benzer olur ama eş olmak zorunda değildir.

EŞLİĞİN TAŞIDIKLARI

Eş iki üçgenin karşılıklı açıortay uzunlukları, kenarortay uzunlukları ve yükseklikleri eştir.

ÇEVRE VE ALAN

Eş üçgenlerin çevreleri ve alanları da eşittir; ancak alanları eşit olan iki üçgen eş olmak zorunda değildir.

HARF SIRASI

ABC ≅ DEF gösteriminde A ↔ D, B ↔ E, C ↔ F eşlemesi kastedilir; sıra bozulursa eşleşme de değişir.

EŞLİK ↔ BENZERLİK

Eşlik, benzerliğin k = 1 olan özel hâlidir. Her eş üçgen benzerdir; her benzer üçgen eş değildir.

TUZAK

K.A.K.'ta açı iki kenarın arasında, A.K.A.'da kenar iki açının arasında olmalıdır; bu koşul bozulursa eşlik garantilenmez.