Bir Göç,
Bütün Avrupa'yı
Değiştirdi
Hun baskısından kaçan kavimler, önlerine başka kavimleri de alarak 376 yılında kitleler hâlinde Roma topraklarına girdi. Tarihte bu büyük nüfus hareketine Kavimler Göçü denir. Bazı tarihçilere göre bu göç hareketi İlk Çağ'ın sonu, Orta Çağ'ın başlangıcıdır.
Sosyal bir olgu olan göç; bir topluluğun farklı nedenlerle kendi yurdunu terk ederek başka bir yere gitmesi ya da terk etmesidir. Konunun en önemli iki cümlesi şu: toplumlar bir sebep olmaksızın bulundukları bölgeleri terk edip yeni maceralara kalkışmazlar ve her göç hareketi beraberinde başka göçleri de getirir.
Tarih boyunca Türkler anavatanları olan Orta Asya'dan Çin, Hindistan, Balkanlar, Orta Avrupa, İran, Mezopotamya ve Anadolu coğrafyasına göç etmişlerdir.
Bu göç hareketleri Türklerin hareketli bir toplum olmasını sağlamıştır. Türkler göç ettikleri yerlerdeki toplumlarla kültürel etkileşime girmiş; bu etkileşim onların dillerine, dinlerine ve yaşam tarzlarına etki etmiştir.
Asya Hun Devleti'nin ikiye ayrılmasından sonra Güney Hunları Çin'in hâkimiyetine girmiştir. Kuzey Hunları da artan Çin saldırıları sebebiyle Balamir önderliğinde İtil Nehri'ni aşarak Doğu Avrupa'ya doğru göç hareketini başlatmıştır.
Kavimler Göçü'nü anlamanın yolu zinciri sırayla takip etmek: Çin baskısı → Hunların batıya hareketi → Avrupa'daki kavimlerin yerinden edilmesi → Roma'ya kitlesel giriş. Aşağıdaki gösterimde adımlara tıkla, her adımda kimin kimi ittiğini gör.
| # | Sonuç | Ne demek |
|---|---|---|
| 1 | Günümüz Avrupa milletlerinin temeli atıldı | Yerinden edilen kavimler bugünkü Avrupa halklarının atası oldu. |
| 2 | Roma İmparatorluğu ikiye ayrıldı | Dönemin en büyük devleti Doğu ve Batı Roma olmak üzere bölündü. |
| 3 | Avrupa Hun Devleti kuruldu | Balamir idaresinde Avrupa'ya göç eden Hun boyları bölgede önemli bir güç hâline geldi. |
| 4 | Avrupalılar Türk kültürünü tanıdılar | At, ok-yay ve savaş taktikleri Avrupa'ya böyle geçti. |
| 5 | Feodalite rejimi ortaya çıktı | Temeli güvenlik anlayışına dayanan derebeylik düzeni doğdu: merkezî devlet çökünce insanlar güçlü toprak sahiplerine sığındı. |
| 6 | Skolastik düşünce egemen oldu | Roma'nın zayıflamasıyla kilise güç kazandı; bunun sonucunda Avrupa'da kilise öğretisini sorgusuz kabul eden düşünce biçimi hâkim oldu. |
376 Kavimler Göçü'nün tarihidir; Avrupa Hun Devleti bu göçün sonucunda kurulmuştur. Yani göç sebep, devlet sonuçtur. Ayrıca göçü başlatan baskı Çin'den gelir, Roma'dan değil.
Dört hükümdar, dört ayrı politika. Zaman şeridinde hükümdara tıkla: kimin döneminde hangi antlaşma yapıldı, hangi sefer düzenlendi?
Atilla tahta çıktığı zaman ilk olarak Doğu Roma ile Margus Antlaşması'nı yapmıştır.
Bu antlaşmaya göre:
• Doğu Roma'nın ödediği vergi iki katına çıkarılacak,
• Doğu Roma Hunlara karşı ittifaklara girişmeyecek,
• Hunlardan kaçanlara sığınma hakkı verilmeyecek,
• Ticari münasebetler sınır kasabasında devam edecekti.
KRİTİK BİLGİ: Margus Antlaşması, bir Türk devletinin Doğu Roma İmparatorluğu ile yaptığı ilk antlaşma olma özelliğini gösterir.
Doğu Roma'nın Margus Antlaşması'na uymaması neticesinde bu sefer de Anatolıos
Antlaşması yapılmış ve Doğu Roma'nın Margus'ta ödemesi gereken vergi üç katına
çıkarılmıştır.
Doğu Roma'ya üstünlüğünü kabul ettiren Atilla, yönünü Batı Roma üzerine çevirmiş ve
Galya seferine çıkmıştır (452). Bu sefer sonrasında başkentin düşeceğinden
endişe eden Batı Roma İmparatoru, Papa I. Leo başkanlığında bir heyeti Atilla'ya
göndermiş ve ondan Roma'yı esirgemesini istemiştir. Papa'nın isteğini kabul eden Atilla
Roma'yı fethetmemiş, ülkesine dönmüş ve kısa bir zaman sonra ölmüştür.
Türklerin Anadolu'da ilk defa görünmesi, Uldız Han'ın hükümdarlığı zamanında yağma amaçlı yapılan akınlar neticesinde gerçekleşmiştir.
Atilla'nın ölümünden sonra yerine oğulları İlek, Dengizik ve İrnek geçmiştir. İrnek döneminde Avrupa'da tutunamayacağını anlayan Hunlar Karadeniz'in kuzeyine çekilmiştir.
Bu bölüm sınavda "hangi topluluk neyle tanınır?" diye sorulur. Her birinin bir işareti var: Museviliği benimseyen tek Türk devleti, kendi adına para basan ilk Türk devleti, İstanbul'u kuşatan ilk Türk devleti… Gezginde tek tek incele.
| Topluluk | Ayırt edici özelliği |
|---|---|
| Hazarlar | Museviliği benimseyen tek Türk devleti; farklı inançlara hoşgörü ile yaklaştılar, ticarette gelişmişlerdi. Köktürk Devleti'nin yıkılmasıyla bağımsız oldular. |
| Karluklar | 751 Talas Savaşı'nda Müslümanlarla birlikte Çin'e karşı savaştılar. Hükümdarları Bilge Kül Kadir Han "Karahan" unvanını alarak Karahanlılara dönüştüler. |
| Avarlar | İstanbul'u kuşatan ilk Türk devleti; İstanbul'u iki kez kuşattılar. Hunlarla birlikte hem Asya'da hem Avrupa'da devlet kurmayı başaran iki Türk boyundan biri. |
| Türgişler | Kendi adlarına para basan ilk Türk devleti; Emevilerle mücadele ederek Orta Asya'nın İslamlaşmasını engellediler. |
| Başkırtlar | Ural Dağları'nın kuzey ve doğusundaki bozkırlarda yaşamış Türk topluluğu. |
| Bulgarlar | Kubrat Han öncülüğünde Büyük Bulgarya Devleti'ni kurdular; Hazar saldırıları sonucu Tuna (Hristiyan) ve İtil (Müslüman) Bulgarları olarak ikiye ayrıldılar. |
| Oğuzlar | Oğuz Yabgu Devleti'ni kurdular; X. yüzyıl sonlarına doğru İslamiyet'i kabul edip Selçuklu ve Osmanlı Devleti'ni kurdular. |
| Kıpçaklar | Kaynaklarda Kuman olarak geçerler; yaşadıkları bölgeye "Deşt-i Kıpçak" adı verildi. |
| Peçenekler | Bizans ordusunda paralı asker oldular; Malazgirt Savaşı'nda taraf değiştirerek savaşın kazanılmasında rol oynadılar. |
| Kırgızlar | 840'ta Uygurlara son verdiler; Moğol hâkimiyetine giren ilk Türk boyu. Manas Destanı onlara aittir. |
| Macarlar | 896'da bugünkü Macaristan'a geldiler; Hristiyanlığı kabul ederek millî benliklerini kaybettiler. |
Tuna Bulgarları ve Macarlar Hristiyanlığı benimseyerek millî benliklerini kaybetmiştir. İtil Bulgarları ise İslamiyet'i kabul ederek Müslüman olmuştur — onlar için "benliğini kaybetti" denmez. Soruda hangisinin sorulduğuna dikkat et.
Avarlar İstanbul'u kuşatan ilk Türk devletidir (iki kez kuşattılar). Karluklar ise İstanbul'u değil, Talas'ta Çin'i karşılarına aldı. Ayrıca Avarlar Germenleri ve Slavları yönetim, askerlik ve sanat alanlarında etkilemiştir.
Karışık sırayla gelen bilgiyi oku, doğru topluluğu işaretle. Gerekçesini anında göreceksin.
30 sorudan oluşan bu test ile "Kavimler Göçü" konusunu ne kadar kavradığını gör. Her sorudan sonra anında ayrıntılı geri bildirim alacaksın.
Bir topluluğun farklı nedenlerle kendi yurdunu terk ederek başka bir yere gitmesidir. Her göç hareketi beraberinde başka göçleri de getirir.
Kuzey Hunları artan Çin saldırıları sebebiyle Balamir önderliğinde İtil Nehri'ni aşarak Doğu Avrupa'ya göç etti.
Hun baskısından kaçan kavimler 376'da kitleler hâlinde Roma topraklarına girdi. Bazı tarihçilere göre İlk Çağ'ın sonu, Orta Çağ'ın başlangıcıdır.
Avrupa milletlerinin temeli atıldı, Roma ikiye ayrıldı, Avrupa Hun Devleti kuruldu, Türk kültürü tanındı, feodalite doğdu, skolastik düşünce egemen oldu.
Avrupa Hunlarının temel dış siyaseti belirlendi: Doğu Roma ile iyi ilişkiler, Batı Roma ile iyi geçinme. Türkler Anadolu'da ilk defa onun döneminde göründü (yağma akınları).
Margus (vergi iki katı) → Anatolıos (üç katı) → Galya seferi (452) → Papa I. Leo'nun ricasıyla Roma fethedilmedi. Margus, bir Türk devletinin Doğu Roma ile yaptığı ilk antlaşmadır.
Avarlar: İstanbul'u kuşatan ilk Türk devleti. Türgişler: kendi adına para basan ilk Türk devleti. Hazarlar: Museviliği benimseyen tek Türk devleti.
Karluklar Karahanlılara dönüştü (Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devleti). Oğuzlar Selçuklu ve Osmanlı'yı kurdu. Bulgarlar Büyük Bulgarya'yı kurdu.
Kırgızlar 840'ta Uygurlara son verdi, Moğol hâkimiyetine giren ilk Türk boyu oldu; Manas Destanı onlara ait. Peçenekler Malazgirt'te taraf değiştirdi.