Zamanı
Bölmenin
Tarihi
Takvim, zamanın Güneş veya Ay'ın hareketlerine göre gün, hafta, ay ve yıl gibi bölümlere ayrılmasıdır. Yaklaşık 6000 yıldan beri takvim kullanılıyor ve her toplum, yaşamını en çok etkileyen olayı takviminin başlangıcı olarak kabul etmiş.
Yazı sayesinde tarihin kaydını tutmaya başlayan insanoğlu, yazının keşfini bir dönüm noktası olarak kabul etmiştir. Yazının icadından önceki zamanlar "tarih öncesi dönemler", sonraki dönemler ise "tarihî dönemler" olarak adlandırılmıştır.
Zamanın; Güneş veya Ay'ın hareketlerine göre gün, hafta, ay ve yıl gibi bölümlere ayrılmasıdır (05.02.2024 gibi). Yaklaşık 6000 yıldan beri takvim kullanılmaktadır.
Sümerler, Babiller, Mısırlılar, Yunanlar, İbraniler, Romalılar, Aztekler, Mayalar, Çinliler, Hintler, Tibetliler, Türkler ve Araplar gibi çok çeşitli millet ve topluluklar değişik takvimler meydana getirmiştir.
Her toplum kendine özgü bir takvim oluştururken yaşamlarını en çok etkileyen olayı takvimlerinin başlangıcı olarak kabul etmiştir.
| Toplum | Takvimin başlangıcı |
|---|---|
| İbraniler | Yaradılış (Tekvin) yılı |
| Hristiyanlar | Hz. İsa'nın doğumu |
| Yunanlılar | İlk olimpiyat oyunlarının yapıldığı MÖ 776 yılı |
| Müslümanlar | Hz. Muhammed'in hicret ettiği 622 yılı |
KRİTİK BİLGİ: Tarihte bilinen ilk takvim sistemlerini Sümerler ve Mısırlılar kullanmıştır.
Bir takvimin hangi esasa göre yapıldığını bilirsen yılın kaç gün olduğunu da bilirsin. Aşağıdaki gösterimde düğmeye bas: Ay Dünya'nın etrafında mı dönüyor, Dünya Güneş'in mi?
Ay yılı, Ay'ın Dünya etrafındaki dönüşünü esas alır ve on iki tur dönüşü bir yıla denk gelir. Bu süre 354 gündür.
Güneş yılı, Dünya'nın Güneş etrafındaki bir tur dolanmasını esas alır. Bu süre 365 gün 6 saattir.
Bir ay yılı, bir güneş yılından yaklaşık 11 gün eksiktir. İşte bu yüzden ramazan her yıl mevsim içinde geriye kayar: Hicrî Takvim ay yılına, kullandığımız Miladi Takvim güneş yılına dayanıyor. İki takvim aynı hızda yürümüyor.
On İki Hayvanlı Türk Takvimi, Hicrî Takvim, Celâli Takvimi, Rûmî Takvim ve Miladi Takvim. Düğmelere bas: her takvimin esası, başlangıcı ve kimin kullandığı ayrı ayrı görünsün.
| Takvim | Esas | Başlangıç | Kim kullandı |
|---|---|---|---|
| On İki Hayvanlı Türk Takvimi | Güneş yılı | Bilinmiyor · 12 yılda bir devir | Kök Türkler ve Uygurlar · Türklerin ilk takvimi |
| Hicrî Takvim | Ay yılı | Hicret yılı (622) | Türklerin İslamiyet'i kabulünden sonra · Hz. Ömer Dönemi'nde oluşturuldu |
| Celâli Takvimi | Güneş yılı | 1079 | Büyük Selçuklu Devleti ve Babür Devleti |
| Rûmî Takvim | Güneş yılı | Miladi takvimle 584 yıllık fark | Osmanlı Devleti · mali işler için |
| Miladi Takvim | Güneş yılı | 1 Ocak (Hz. İsa'nın doğumundan bir hafta sonrası) | Ülkemizde 1 Ocak 1926'dan itibaren · dünyada en yaygın |
Bir yıl 354 gün 8 saat 48 dakikadır. Diğer adı kamerî takvim (ay takvimi). Günümüzde İslam dünyası dinî günleri Hicrî Takvime göre belirlemektedir.
Büyük Selçuklu Sultanı Celaleddin Melikşah'ın (1072-1092) emriyle Ömer Hayyam başkanlığında kurulan bir astronomi heyetince hazırlanmıştır.
Kökeni Mısırlılara dayanır, Romalılar geliştirdi, Papa XIII. Gregorious (Gregoryus) son şeklini verdi. Rûmî Takvimde ise 1839'dan itibaren mart ayı mali yılbaşı kabul edilmiştir.
Yüzyıl, yüz yıllık zaman dilimidir. Kaydırağı sürükle: yılın hangi yüzyıla düştüğünü ve hesabın nasıl yapıldığını aynı anda gör.
Yılın son iki basamağını at, kalan sayıya 1 ekle. 1453 → 14 + 1 = XV. yüzyıl. Yıl tam yüze bölünüyorsa 1 eklenmez: 1200 → XII. yüzyıl.
Milattan önce sayılar büyükten küçüğe gider: MÖ 776, MÖ 220'den daha eskidir. Bu yüzden MÖ tarihlerde sayı büyüdükçe olay eskiye gider.
Karışık sırayla gelen ipucunu oku, doğru takvimi işaretle. Gerekçesini anında göreceksin.
26 sorudan oluşan bu test ile "Zamanın Taksimi" konusunu ne kadar kavradığını gör. Her sorudan sonra anında ayrıntılı geri bildirim alacaksın.
Yazının icadından önce tarih öncesi dönemler, sonra tarihî dönemler başlar.
Zamanın Güneş veya Ay'ın hareketlerine göre gün, hafta, ay ve yıl gibi bölümlere ayrılmasıdır. İlk takvim sistemlerini Sümerler ve Mısırlılar kullandı.
Ay'ın Dünya etrafındaki dönüşü esas alınır; on iki tur bir yıla denk gelir.
Dünya'nın Güneş etrafında bir tur dolanması esas alınır. Ay yılı, güneş yılından yaklaşık 11 gün eksiktir.
Türklerin kullandığı ilk takvimdir; Kök Türkler ve Uygurlar kullandı, yıllar hayvan adlarıyla gösterilir.
Hz. Ömer Dönemi'nde oluşturuldu; başlangıcı hicret yılı 622. Kamerî takvim de denir; dinî günler buna göre belirlenir.
Melikşah'ın emriyle Ömer Hayyam başkanlığındaki heyet hazırladı; Büyük Selçuklu ve Babür Devleti kullandı.
Osmanlı'da mali işlerin düzenlenmesi için kullanıldı; güneş yılı esaslı, 1839'dan itibaren mart mali yılbaşı.
Kökeni Mısırlılara dayanır, Romalılar geliştirdi, Papa XIII. Gregorious son şeklini verdi. Ülkemizde 1 Ocak 1926'dan itibaren kullanılıyor.